Lawrlwytho'r Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon ar gyfer y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2026.

Gosodir y ddogfen hon gerbron y Senedd ar y cyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, a'r Gweinidog Cabinet dros Addysg a'r Gymraeg, yn unol ag Atodlen 1 Deddf Addysg (Cymru) 2014.

Adroddiad ar berfformiad

Rhagair gan y Cadeirydd

A minnau’n Gadeirydd Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA), mae’n bleser gennyf fyfyrio ar flwyddyn lwyddiannus arall fel y rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol ar gyfer y gweithlu addysg yng Nghymru. Drwy gydol 2025-26, mae CGA wedi parhau i ymgymryd â’i swyddogaethau statudol, gan weithredu er budd y cyhoedd i gynnal a safonau uchel, cefnogi’r proffesiwn, a gwella canlyniadau i ddysgwyr a phobl ifanc.

Mae ein hymrwymiad parhaus i ddiogelu wrth wraidd ein gwaith o hyd. Trwy reoleiddio teg, tryloyw, a chadarn, rydym yn gweithio i gynnal hyder y cyhoedd ym mhroffesiynoldeb ac unplygrwydd y rhai yr ymddiriedir addysg a llesiant y genhedlaeth nesaf iddynt.

Roeddwn i, fel llawer ar draws y sector addysg, yn siomedig iawn wrth ddarllen adroddiad Bwrdd Diogelu Gogledd Cymru, sef Cyfiawnder trwy ein Dewrder, a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2025. Mae ei ganfyddiadau’n pwysleisio’r angen am ddull amlasiantaethol cryfach o ddiogelu ac amddiffyn plant a phobl ifanc. Mae diogelu’n gyfrifoldeb a rennir. Mae gwaith partneriaeth cryf yn hanfodol i gyflawni canlyniadau gwell trwy sicrhau bod risgiau’n cael eu hamlygu’n gynharach, a bod camau priodol yn cael eu cymryd. Mae CGA yn parhau i gydweithio â sefydliadau ledled Cymru sy’n rhannu’r ymrwymiad hwn ac yn barod i gydweithio i gryfhau systemau presennol ymhellach, egluro cyfrifoldebau, a mynd i’r afael â bylchau sy’n weddill mewn polisi, rheoleiddio, ac ymarfer.

Ynghyd â’n pwyslais ar ddiogelu, rydym hefyd wedi parhau i weithio gyda Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid eraill i gefnogi blaenoriaethau cenedlaethol allweddol. Mae’r rhain yn cynnwys datblygu cynlluniau i ddiwygio addysg gychwynnol athrawon ar gyfer athrawon addysg bellach, gweithio tuag at greu’r corff cenedlaethol newydd ar gyfer gwaith ieuenctid, a chyfrannu ein data a’n gwybodaeth unigryw i lywio Cynllun Strategol Llywodraeth Cymru ar gyfer y Gweithlu Addysg, a gyhoeddwyd ym mis Mawrth 2026. Wrth wneud hynny, rydym wedi cyfrannu gwybodaeth, data, mewnwelediadau, ac arbenigedd i arwain penderfyniadau ar sail tystiolaeth, gan helpu i sicrhau bod lleisiau ein cofrestreion yn cael eu clywed yn glir, a chwarae rôl annatod wrth ffurfio dyfodol addysg yng Nghymru.

Bu fy rhagflaenydd, sef Eithne Hughes, a wasanaethodd fel Cadeirydd y Cyngor o fis Mai 2023 i fis Tachwedd 2025, yn allweddol wrth arwain y sefydliad yn ystod y cyfnod hwn. Helpodd ei harweinyddiaeth i atgyfnerthu’r diwylliant hunanreoleiddio proffesiynol sy’n sail i waith CGA a chynorthwyo’r sefydliad i addasu ac ymateb i anghenion esblygol y gweithlu addysg a dysgwyr a phobl ifanc Cymru. Ar ran y Cyngor, hoffwn ddiolch i Eithne am ei gwasanaeth a’i hymroddiad diysgog.

Yn olaf, hoffwn ddiolch i chi, ein cofrestreion a’n rhanddeiliaid, am eich arbenigedd a’ch ymroddiad. Mae hyn yn allweddol i godi safonau ar draws y system addysg, ac rydym yn falch o gefnogi’ch gwaith pwysig.

Geraint Williams
Cadeirydd, CGA

Rhagair gan y Prif Weithredwr

Yn ystod 2025-26, mae CGA wedi parhau i ganolbwyntio ar reoleiddio trwyadl, teg, ac annibynnol, gan sicrhau’r safonau uchaf wrth gyflawni ein cyfrifoldebau statudol. Wrth wneud hynny, rydym wedi parhau i flaenoriaethu amddiffyn dysgwyr a phobl ifanc, a chynnal hyder y cyhoedd yn y proffesiwn.

Daeth difrifoldeb y cyfrifoldebau hyn i’r amlwg yn sgil yr achos proffil uchel yn Ysgol Friars a’r Adolygiad Ymarfer Plant Estynedig dilynol. Rhannwn y pryderon difrifol a fynegwyd gan randdeiliaid ac aelodau’r cyhoedd ynglŷn â’r methiannau llywodraethu ac atebolrwydd a amlygwyd. Wrth ymateb, gwnaethom fyfyrio’n ofalus ar y canfyddiadau i ystyried pa gamau pellach allai gryfhau ein dull rheoleiddio, gwella cydweithio â sefydliadau partner, ac atgyfnerthu ymddiriedaeth y cyhoedd. Rydym wedi cymryd camau ers hynny i wella ymgysylltiad â chyflogwyr, partneriaid statudol, yr heddlu, rheoleiddwyr, a chyrff diogelu er mwyn gwella arferion rhannu gwybodaeth, cynyddu ymwybyddiaeth o ddyletswyddau cyfreithiol, a chefnogi adnabod risg yn gynharach.

Mae’r ymrwymiad hwnnw i reoleiddio cadarn a thryloyw yn sail i’n holl waith. Drwy gydol y flwyddyn, roedd ein gwaith wedi’i wreiddio o hyd mewn cyflawni ein swyddogaethau craidd yn ddibynadwy ac i safon uchel. Proseswyd dros 18,000 o geisiadau cofrestru newydd a chynhaliwyd Cofrestr gyhoeddus o fwy na 91,000 o ymarferwyr addysg. Cwblhawyd 358 o achosion disgyblu ac addasrwydd i gofrestru, gan gymryd camau pendant i amddiffyn dysgwyr a phobl ifanc. Gwnaethom hefyd gyflwyno Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol diwygiedig, a chynorthwyo cofrestreion a chyflogwyr i ddeall ac ymgorffori’r disgwyliadau wedi’u diweddaru trwy hyfforddiant, arweiniad, ac adnoddau newydd.

Gwnaethom hefyd barhau i sicrhau ansawdd rhaglenni Addysg Gychwynnol Athrawon sy’n paratoi athrawon newydd i ymuno â’r proffesiwn yng Nghymru, gan wneud yn siŵr eu bod yn cyrraedd safonau llym trwy ein prosesau achredu. Roedd hyn yn cynnwys goruchwylio rhaglenni presennol i gadarnhau eu bod yn parhau i gydymffurfio â’r meini prawf gofynnol. Yn yr un modd, trwy gyflawni’r Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru, gwnaethom gynorthwyo sefydliadau i ddangos a chryfhau ansawdd eu darpariaeth ar draws y sector gwaith ieuenctid.

Ochr yn ochr â’n gwaith rheoleiddiol, cynhaliwyd ein pwyslais ar gefnogi proffesiynoldeb a dysgu ar draws y gweithlu addysg, gan gynnwys trwy gyflwyno rhaglen eang o ddigwyddiadau, gweminarau, ac adnoddau a gynlluniwyd i helpu cofrestreion i gynnal y Cod. Parhaodd ein gwaith i hyrwyddo gyrfaoedd trwy Addysgwyr Cymru i ehangu hefyd, gan gefnogi ymdrechion i fynd i’r afael â her proffil uchel recriwtio a chadw’r gweithlu.

Roedd ein gwaith polisi yn rhychwantu ystod eang o faterion allweddol, gan weithio’n agos gyda chofrestreion a rhanddeiliaid, rhannu mewnwelediadau am y gweithlu, ymateb i ymgynghoriadau, a chymryd rhan mewn grwpiau llywio niferus (a rhoi arweiniad iddynt). Eleni, roedd ein gwaith polisi wedi canolbwyntio’n arbennig ar gynllunio’r gweithlu, recriwtio, a chadw ar draws y proffesiynau addysg, a sicrhau bod rheoleiddio’n amddiffyn y cyhoedd ac yn cryfhau’r proffesiwn.

Rydym hefyd wedi parhau i weithio’n agos gyda chydweithwyr yn Llywodraeth Cymru ar drefniadau cyllido yn y dyfodol ar gyfer ffioedd cofrestru, a’r fframwaith deddfwriaethol ehangach sy’n sail i’n rôl.

Hoffwn ddiolch i’n staff, aelodau’r Cyngor, aelodau paneli, a chofrestreion. Mae eu proffesiynoldeb, eu hymroddiad, a’u hymrwymiad ar y cyd i godi safonau ledled Cymru wrth wraidd popeth a gyflawnwn.

Ac yn olaf, yn dilyn ei ymddeoliad ym mis Awst 2025, ar ôl 25 mlynedd o wasanaeth ymroddedig, hoffwn ddiolch yn ddiffuant i’n cyn Brif Weithredwr, sef Hayden Llewellyn. Helpodd ei arweinyddiaeth, wedi’i seilio ar bwyslais clir ar ddiogelu dysgwyr a phobl ifanc, ac ymrwymiad cryf i gefnogi’r gweithlu addysg, i ffurfio CGA fel y sefydliad uchel ei barch sy’n gyfarwydd i ni heddiw.

Lisa Winstone
Prif Weithredwr, CGA 

Trosolwg

Mae’r adran hon yn amlygu rhai o’n gweithgareddau a’n cyflawniadau allweddol yn 2025-26.

Rheoleiddio’n effeithiol

• Derbyn a phrosesu dros 18,000 o geisiadau newydd ar gyfer cofrestru.
• Cynnal Cofrestr o 91,357 o ymarferwyr addysg sy’n addas i ymarfer yng Nghymru.
• Cwblhau 358 o achosion priodoldeb i ymarfer, ac addasrwydd i gofrestru.
• Gosod 23 Gorchymyn Atal Dros Dro Interim ac adolygu 29 Gorchymyn Atal Dros Dro Interim.
• Ailachredu tair rhaglen Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA) a monitro saith rhaglen.
• Cwblhau 11 asesiad Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru.

Cefnogi proffesiynoldeb a dysgu

• Cyhoeddi 1,066 o ddyfarniadau statws athro cymwysedig (SAC) a phrosesu 162 o geisiadau am gydnabyddiaeth SAC o’r tu allan i Gymru.
• Cyhoeddi 1,256 o ddyfarniadau sefydlu.
• Cyflwyno 243 o sesiynau cymorth a chyflwyniadau i gofrestreion a rhanddeiliaid.
• Cefnogi 3,544 o athrawon newydd gymhwyso (ANG) a mentoriaid yn rhan o sefydlu statudol, gan gyflwyno 49 o sesiynau cymorth sefydlu.
• Cynorthwyo cofrestreion i ddatblygu eu Pasbort Dysgu Proffesiynol (PDP), gyda bron 27,500 o ddefnyddwyr gweithredol.

Hyrwyddo gyrfaoedd o fewn y gweithlu addysg

• Denu 656,432 o ymweliadau â gwefan Addysgwyr Cymru.
• Hysbysebu 6,455 o swyddi ar Addysgwyr Cymru.
• Mynychu 219 o ddigwyddiadau fel Addysgwyr Cymru ac ymgysylltu â 15,199 o unigolion.

Llywio, ffurfio, a dylanwadu ar bolisi addysgol

• Defnyddio ein data unigryw wrth ymgysylltu â Llywodraeth Cymru, gwleidyddion, a rhanddeiliaid eraill.
• Ymateb i 24 o ymgynghoriadau/galwadau am dystiolaeth.
• Cyfrannu at fwy na 40 o grwpiau llywio cenedlaethol.
• Darparu gwasanaeth ysgrifenyddiaeth annibynnol i Gorff Adolygu Cyflogau Annibynnol Cymru (CACAC).

Datblygu sefydliad effeithlon, cydnerth, a chynaliadwy

• Cyflawni barn archwilio ddiamod ar gyfer Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2024-25.
• Cyflawni sgôr sicrwydd sylweddol ar draws pob un o’r pum maes allweddol a archwiliwyd yn fewnol.
• Diweddaru ein seilwaith seiberddiogelwch ac adnewyddu ardystiad Cyber Essentials fel sicrwydd.
• Penodi dau aelod newydd o’r uwch dîm rheoli: Prif Weithredwr ym mis Hydref 2025, a Chyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol ym mis Chwefror 2026.
• Cynnal adolygiad cynhwysfawr o’n prosesau recriwtio a’n hachrediadau gweithle.

Amdanom ni

Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA) yw’r rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol ar gyfer y gweithlu addysg yng Nghymru.

Fe’n sefydlwyd gan Ddeddf Addysg (Cymru) 2014 (y Ddeddf), ac rydym yn rheoleiddio ymarferwyr addysg mewn 13 o wahanol gategorïau cofrestru sy’n rhychwantu ysgolion, addysg bellach, gwaith ieuenctid, addysg oedolion, a dysgu seiliedig ar waith. Ein Cofrestr Ymarferwyr Addysg (y Gofrestr) yw’r gofrestr gyhoeddus fwyaf o unrhyw broffesiwn yng Nghymru, a’r gofrestr fwyaf pellgyrhaeddol o weithwyr addysg proffesiynol yn y byd, gyda dros 91,000 o ymarferwyr wedi’u cofrestru.

Gweledigaeth

I fod yn rheoleiddiwr proffesiynol annibynnol, dibynadwy sy’n gweithio er budd y cyhoedd i gynnal proffesiynoldeb a gwella safonau yn y gweithlu addysg yng Nghymru.

Rôl a chylch gwaith

Yn ogystal ag amlinellu ein rôl yn ffurfiol, mae’r Ddeddf hefyd yn manylu ar ein rhwymedigaethau i’n cofrestreion, dysgwyr a phobl ifanc, rhieni/gwarcheidwaid, a’r cyhoedd, ac yn diffinio ein nodau a’n swyddogaethau.

Ein nodau

• Cyfrannu at wella safonau addysgu ac ansawdd dysgu yng Nghymru.
• Cynnal a gwella safonau ymddygiad proffesiynol ymhlith athrawon, ac eraill sy’n cefnogi addysgu a dysgu yng Nghymru.
• Diogelu buddiannau dysgwyr, rhieni/gwarcheidwaid, a’r cyhoedd, a chynnal hyder a ffydd y cyhoedd yn y gweithlu addysg.

Ein swyddogaethau

• Sefydlu a chynnal Cofrestr Ymarferwyr Addysg.
• Cynnal Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol.
• Ymchwilio i honiadau a allai godi amheuon ynghylch priodoldeb ymarferydd cofrestredig i ymarfer, a’u clywed.
• Achredu a monitro rhaglenni AGA athrawon ysgol.
• Rhoi cyngor i Lywodraeth Cymru ac eraill.
• Monitro’r broses sefydlu a chlywed apeliadau sefydlu.
• Hyrwyddo gyrfaoedd yn y gweithlu addysg.
• Ymgymryd â gwaith penodol a ariennir gan grant, ar gais Llywodraeth Cymru, mewn meysydd sy’n berthnasol i’n cylch gwaith ac sy’n cyd-fynd â’n hymrwymiad i wella safonau a chanlyniadau addysgol.

Ein gwerthoedd

Tegwch

Rydym yn gweithredu’n deg a chydag unplygrwydd i gynnal safonau a hyrwyddo proffesiynoldeb.

Cymorth

Rydym yn grymuso’r gweithlu addysg i gynnal safonau ymddygiad ac ymarfer uchel, gan weithredu fel unigolion hunanreoleiddiol sy’n cynnal unplygrwydd eu proffesiwn.

Rhagoriaeth

Rydym yn ymdrechu i gyflawni rhagoriaeth ac yn ceisio darparu gwasanaeth o ansawdd uchel i gofrestreion, rhanddeiliaid, dysgwyr a phobl ifanc, rhieni/gwarcheidwaid, a’r cyhoedd.

Cydweithredu

Rydym yn gweithio mewn partneriaeth â’r gweithlu addysg a rhanddeiliaid eraill i ddatblygu a hyrwyddo rhagoriaeth mewn addysgu a dysgu.

Annibyniaeth

Rydym yn annibynnol, ac yn rheoleiddio mewn ffordd sy’n ddiduedd ac wedi’i seilio ar dystiolaeth.

Ein pobl

Mae gan ein Cyngor 14 o aelodau sy’n gosod cyfeiriad strategol y sefydliad ac sy’n gyfrifol am ei lywodraethu. Caiff pob aelod ei benodi am gyfnod o bedair blynedd. Penodir saith aelod yn uniongyrchol trwy system penodiadau cyhoeddus Llywodraeth Cymru, a phenodir saith aelod arall yn sgil cael eu henwebu gan amrywiaeth o randdeiliaid. Ar 31 Mawrth 2026, roedd tair swydd wag ar y Cyngor; un yn sgil ymddiswyddiad aelod yn ystod y flwyddyn a dwy swydd a oedd yn wag o hyd yn sgil ymddiswyddiadau a dderbyniwyd yn 2024-25. Gwnaethom gynorthwyo Llywodraeth Cymru i symud y broses penodiadau cyhoeddus ymlaen gyda’r bwriad o lenwi’r swyddi gwag hyn yn ystod 2025-26.

Rydym yn cyflogi 60 aelod o staff ar hyn o bryd, y mae eu proffesiynoldeb a’u harbenigedd yn sail i’n gallu i gyflawni ein swyddogaethau statudol. Mae ein timau’n sicrhau ein bod yn gweithredu’n effeithlon ac yn gallu darparu gwasanaethau o ansawdd uchel i gofrestreion a rhanddeiliaid.

Rydym hefyd yn cynnal ac yn cefnogi:

• cronfa o 57 o aelodau panel priodoldeb i ymarfer
• Bwrdd Achredu AGA sy’n cynnwys 14 o aelodau
• cronfa o 54 o aseswyr y Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru

Cynaliadwyedd ariannol

A ninnau’n rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol a ariennir gan ffioedd cofrestru, rydym wedi ymrwymo’n gryf i beidio â gwario mwy na’n hincwm a sicrhau ein bod yn defnyddio ein hadnoddau’n effeithlon. Rydym yn ceisio cadw ein ffioedd cofrestru mor isel â phosibl, ond gan ddarparu gwasanaeth o safon uchel ar yr un pryd wrth gyflawni ein dyletswyddau statudol. Fel rheoleiddwyr eraill, rydym yn cynnal cronfeydd ariannol wrth gefn priodol er mwyn sicrhau sefydlogrwydd a diogelu ein gwasanaethau rhag risgiau a allai godi o ddigwyddiadau annisgwyl.

Rydym yn derbyn cymorth grant gan Lywodraeth Cymru i’n helpu i ymgymryd â’n cyfrifoldebau statudol. Rydym hefyd yn arwain gweithgareddau ar ran Llywodraeth Cymru yn rheolaidd, lle’r ystyrir mai CGA yw’r corff mwyaf priodol i wneud gwaith o’r fath yng Nghymru. Mewn amgylchiadau o’r fath, Llywodraeth Cymru fydd yn talu ein costau trwy gyllid grant ar gyfer prosiectau. Gallwn ymgymryd â gweithgareddau masnachol hefyd, ac rydym yn gwneud hynny pan fyddwn yn credu ei fod er budd cofrestreion a’r sector addysg yng Nghymru.

Archwilir ein Hadroddiad Blynyddol a’n Cyfrifon gan Archwilio Cymru bob blwyddyn ac, wedi hynny, fe’u gosodir gerbron y Senedd.

Strwythurau ein Cyngor a’n pwyllgorau

Y Cyngor

• Mae’n gosod ein gweledigaeth a’n cyfeiriad strategol.
• Mae’n craffu ar berfformiad.
• Mae’n dal y Prif Weithredwr i gyfrif.

Pwyllgor Gweithredol

Mae’n goruchwylio:

• datblygiad cynlluniau strategol a gweithredol
• cynnydd yn erbyn amcanion gweithredol a strategol trwy adolygu adroddiadau chwarterol, a’r Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon
• cynlluniau statudol

Pwyllgor Cofrestru a Rheoleiddio

Mae’n goruchwylio:

• y broses gofrestru a chynnal y Gofrestr
• y Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol a phriodoldeb i ymarfer
• achredu rhaglenni AGA
• mentrau i sicrhau ansawdd a gwella safonau addysgu a dysgu

Pwyllgor Archwilio a Chraffu

Mae’n goruchwylio:

• gweithdrefnau gweinyddol a chyllid
• prosesau rheoli risg
• seiberddiogelwch, diogelu data, a rhyddid gwybodaeth
• gweithgarwch a gyflawnir gan archwilio mewnol ac allanol
• adroddiadau gan Archwilydd Cyffredinol Cymru

Uwch dîm rheoli

Mae’r uwch dîm rheoli’n gyfrifol am ein gweithrediadau a’n rheolaeth. Mae’r Prif Weithredwr yn gyfrifol am ein harweinyddiaeth, yn unol â’r cyfeiriad strategol a osodwyd gan y Cyngor, ac mae’n goruchwylio’r uwch dîm rheoli.

Prif Weithredwr – Lisa Winstone (yn barhaol ers 20 Hydref 2025, a Phrif Weithredwr Dros Dro o 14 Gorffennaf 2025 i 19 Hydref 2025), Hayden Llewellyn (tan 11 Awst 2025).

Cyfarwyddwr Rheoleiddio a Dirprwy Brif Weithredwr – David Browne (Dirprwy Brif Weithredwr Dros Dro o 14 Gorffennaf 2025 i 19 Hydref 2025).

Cyfarwyddwr Datblygiad Proffesiynol, Achredu a Pholisi – Bethan Holliday-Stacey.

Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol – Christine Hellings (o 2 Chwefror 2026), Kerry Price (secondiad o 1 Awst 2025 i 4 Chwefror 2026), Lisa Winstone (tan 14 Gorffennaf 2025).

Amcanion strategol 2025-26

Amcan 1

Bod yn rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol effeithiol, sy’n gweithio er budd y cyhoedd a meithrin hyder yn y gweithlu addysg.

1.1 Cynnal Cofrestr Ymarferwyr Addysg sy’n gywir ac yn hygyrch.

1.2 Gweithredu gweithdrefnau rheoleiddiol cadarn, teg, a thryloyw sy’n sicrhau mai’r rhai yr ystyrir eu bod yn addas i ymarfer yn unig sy’n cael gwneud hynny.

1.3 Ffurfio ymarfer cofrestreion trwy hyrwyddo a chynnal safonau ymddygiad, proffesiynoldeb ac unplygrwydd uchel.

1.4 Achredu a sicrhau ansawdd rhaglenni a darpariaeth addysg yng Nghymru.

1.5 Sicrhau bod gwaith CGA a gwerth rheoleiddio proffesiynol yn amlwg i gofrestreion, rhanddeiliaid, a’r cyhoedd trwy gyfathrebu ystyrlon.

Amcan 2

Cefnogi proffesiynoldeb a dysgu, a hyrwyddo gyrfaoedd o fewn y gweithlu addysg.

2.1 Darparu casgliad o ganllawiau, adnoddau, a gwasanaethau proffesiynol sy’n canolbwyntio ar gynorthwyo ein cofrestreion i gynnal egwyddorion allweddol y Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol.

2.2 Hyrwyddo gyrfaoedd o fewn y gweithlu addysg yng Nghymru.

2.3 Arwain a chefnogi mentrau i hyrwyddo ac annog dysgu proffesiynol effeithiol ar gyfer cofrestreion.

2.4 Arwain a chefnogi mentrau i hyrwyddo ymchwil addysg a lledaenu arfer gorau er mwyn helpu i lywio polisi a chodi safonau.

Amcan 3

Llywio, ffurfio, a dylanwadu ar bolisi addysgol a cheisio gwella rheoleiddio’r gweithlu addysg yng Nghymru.

3.1 Sicrhau bod y ddeddfwriaeth sy’n sail i’n swyddogaethau rheoleiddiol yn ddigon cadarn i’n galluogi i gynnal proffesiynoldeb a gwella safonau o fewn y gweithlu addysg, er budd y cyhoedd.

3.2 Darparu cyngor, ymchwil, a dadansoddiad annibynnol i lywio a dylanwadu ar ddatblygu a chyflawni polisi addysg yng Nghymru, gyda’r nod o wella safonau.

3.3 Gweithio gyda chofrestreion, rhieni/gwarcheidwaid, y cyhoedd, a’n rhanddeiliaid i lywio a dylanwadu ar bolisi addysg yng Nghymru, gan helpu i wella safonau.

3.4 Cynnig mewnwelediadau ar sail tystiolaeth ynglŷn â thueddiadau recriwtio a chadw o fewn y gweithlu addysg, gan gefnogi penderfyniadau strategol a chynllunio’r gweithlu yng Nghymru.

Amcan 4

Bod yn sefydliad effeithlon, cydnerth, a chynaliadwy sy’n cynnig gwerth am arian i gofrestreion.

4.1 Rheoli adnoddau’n effeithiol ac yn gynaliadwy i fodloni anghenion y presennol a’r dyfodol, gan ddefnyddio technoleg yn briodol i annog effeithlonrwydd a gwella ein gwasanaethau.

4.2 Sefydlu prosesau effeithiol ar gyfer cynllunio, rheoli perfformiad, a monitro, gan sicrhau eu bod yn ymgorffori arfer gorau.

4.3 Cydymffurfio â gofynion deddfwriaethol (gan gynnwys mewn perthynas â’r Gymraeg, cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant, diogelu data, a chynaliadwyedd amgylcheddol), gan ymgorffori arfer gorau.

4.4 Bod yn gyflogwr rhagorol sy’n hyrwyddo diwylliant cefnogol a chynhwysol lle mae’r holl staff, aelodau’r Cyngor, ac aelodau Pwyllgorau/paneli yn teimlo eu bod yn werthfawr ac yn gallu cyfrannu’n llawn.

Dadansoddiad o berfformiad

Mae ein Cynllun Gweithredol ar gyfer 2025-26 yn amlinellu camau gweithredu a mesurau manwl ar gyfer pob un o’n hamcanion strategol. Rhannwyd y cyfrifoldeb am gyflawni’r amcanion hyn ymhlith uwch swyddogion, ac fe’i dirprwywyd ymhellach i dimau, fel y bo’n briodol. Adolygwyd cynnydd yn fisol gan yr uwch dîm rheoli a chraffodd y Cyngor a’i Bwyllgor Gweithredol arno trwy adolygiadau chwarterol ac adroddiadau monitro blynyddol. Rhoddir manylion ein cyflawniadau yn erbyn pob un o’r amcanion isod.

Amcan 1: Bod yn rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol effeithiol, sy’n gweithio er budd y cyhoedd a meithrin hyder yn y gweithlu addysg

Cofrestru

Mae’r Gofrestr yn ganolog i’n gwaith i gynnal proffesiynoldeb ar draws y gweithlu addysg. Mae’n amddiffyn y cyhoedd trwy sicrhau mai dim ond unigolion sy’n cyrraedd a chynnal safonau uchel all weithio mewn rolau wedi’u rheoleiddio yng Nghymru.

Yn ystod 2025-26, proseswyd 18,767 o geisiadau newydd i gofrestru. Roedd y gyfran fwyaf o’r cofrestreion newydd hyn yn weithwyr cymorth dysgu mewn ysgol, a oedd yn cynrychioli 13,063 o geisiadau.

Mae cynnal cofrestr gynhwysfawr yn hanfodol i’n rôl fel rheoleiddiwr, ond mae’r un mor bwysig bod cyflogwyr, y cyhoedd, ac eraill yn gallu cael at y Gofrestr i ddilysu statws cofrestru ymarferydd. Rhwng 1 Ebrill 2025 a 31 Mawrth 2026, gwiriwyd y Gofrestr ar-lein fwy na 145,000 o weithiau. Mae’r tryloywder hwn yn ganolog i ddiogelu dysgwyr a phobl ifanc ac mae’n fwyaf effeithiol pan fydd cyflogwyr hefyd yn deall ac yn cyflawni eu dyletswyddau cyfreithiol yn ymwneud â chofrestru.

Dyna pam, drwy gydol y flwyddyn, rydym wedi gweithio’n helaeth gyda chyflogwyr ac asiantaethau ar draws y sector i sicrhau eu bod yn deall eu rhwymedigaethau cyfreithiol, gan gynnwys y gofyniad i gynnal gwiriadau cyn-gyflogaeth angenrheidiol ar gyfer rolau sy’n gofyn am gofrestru â CGA, a’u cynghori ar sut i ddefnyddio eu mynediad at y Gofrestr.

Ochr yn ochr â’n negeseuon cyffredinol, mae ein gwaith ymgysylltu targedig wedi cynnwys gohebiaeth uniongyrchol a chyfarfodydd â dros 300 o sefydliadau. Mae’r rhain yn cryfhau’r ddealltwriaeth o’r rhwymedigaethau cyfreithiol sy’n berthnasol i ymarferwyr sy’n gweithio mewn gwahanol leoliadau, yn ogystal ag amlygu buddion proffesiynol cofrestru â CGA.

Gwnaethom hefyd gyflwyno 35 o sesiynau rhithwir gyda phartneriaethau AGA a cholegau addysg bellach i sicrhau bod myfyrwyr sy’n bwriadu ymuno â’r gweithlu addysg yn ymwybodol o’u gofyniad cyfreithiol i gofrestru.

Cynhaliwyd sawl ymarfer eleni i wella cyflawnder cofnodion ar y Gofrestr. Roedd hyn yn cynnwys cysylltu â mwy na 13,915 o gofrestreion i ddiweddaru gwybodaeth a oedd ar goll. Ar 31 Mawrth 2026, roedd yr ymgysylltiadau hyn wedi arwain at gwblhau 15.1% o feysydd anhysbys, gan ddarparu set ddata fwy cywir a chynhwysfawr ynglŷn â’r gweithlu addysg. Mae gwybodaeth fwy cyflawn am ddemograffeg, cymwysterau, a phatrymau cyflogaeth yn ein galluogi i ddeall cyfansoddiad y gweithlu’n well. Mae hefyd yn rhoi sylfaen dystiolaeth gryfach i lywio gwaith i ddatblygu polisi ar faterion allweddol fel recriwtio a chadw.

Addasrwydd i gofrestru

Mae’n ofynnol i unrhyw un sy’n gwneud cais i gofrestru gyda ni ddatgelu unrhyw hanes troseddol, disgyblu, neu reoleiddiol yn rhan o’u cais. Mae hyn yn caniatáu i ni asesu eu haddasrwydd a’u priodoldeb i ymarfer, gan sicrhau mai dim ond y rhai hynny sydd â’r sgiliau, y wybodaeth, a’r ymddygiadau angenrheidiol sy’n gallu gweithio yn y proffesiynau addysg yng Nghymru.

Yn ystod 2025-26, cwblhawyd 268 o asesiadau lle’r oedd ymgeiswyr wedi datgan materion rheoleiddiol, cyflogaeth, neu gofnodion troseddol blaenorol neu yn yr arfaeth. Arweiniodd hyn at benderfynu bod chwe unigolyn yn anaddas i’w cofrestru gyda CGA yn eu categori neu gategorïau cofrestru penodol yng Nghymru

Priodoldeb i ymarfer (PiY)

Mae gennym gyfrifoldeb statudol i ymchwilio i achosion honedig o ymddygiad proffesiynol annerbyniol, anghymhwysedd proffesiynol difrifol, a/neu euogfarn am drosedd berthnasol, a’u clywed os oes angen. Mae ein hymagwedd yn sicrhau bod pryderon diogelu’n cael eu hasesu’n ofalus ac yn gymesur, a bod camau priodol yn cael eu cymryd pan fydd angen.

Gwaith achos PiY

Eleni, gwnaethom gwblhau 90 o achosion PiY. Roedd y rhain yn cynnwys 51 o wrandawiadau PiY, y cynhaliwyd 48 ohonynt ar-lein, a thri wyneb yn wyneb. Mae amrywiaeth o gosbau y gellir eu gosod o ganlyniad i’r gwaith hwn. Yn yr achosion mwyaf difrifol, cafodd 17 o unigolion eu dileu o’r Gofrestr gyhoeddus, sy’n golygu nad ydynt yn gallu ymarfer yn y proffesiynau cofrestredig yng Nghymru. O ran y 39 o achosion a gwblhawyd heb wrandawiad, penderfynodd pwyllgor ymchwilio eu cau gan fod ‘dim achos i’w ateb’, neu nid oeddent yn cyrraedd y trothwy ar gyfer ymchwiliad ac fe’u caewyd gan nodi ‘dim camau pellach’.

Mae ein Hadroddiad Blynyddol PiY, a gyhoeddir ar ein gwefan, yn rhoi gwybodaeth glir am dueddiadau yn ein gwaith achos, gan amlinellu sut rydym yn trin materion sy’n cael eu hatgyfeirio i ni, y mathau o achosion yr ydym yn eu hystyried, patrymau o flwyddyn i flwyddyn, a phroffil demograffig y rhai sy’n gysylltiedig. Trwy gyhoeddi’r wybodaeth hon, rydym yn hyrwyddo tryloywder yn ein gwaith rheoleiddiol ac yn cefnogi dealltwriaeth ehangach o’r materion sy’n effeithio ar y gweithlu addysg.

Gorchmynion Atal Dros Dro Interim

Un rhan gynyddol bwysig o’n gwaith PiY yw defnyddio ein pwerau deddfwriaethol i osod Gorchmynion Atal Dros Dro Interim. Mae’r gorchmynion hyn yn caniatáu i ni atal hawl cofrestrai i ymarfer mewn un categori cofrestru neu fwy am gyfnod dros dro, mewn amgylchiadau pan fydd pryderon difrifol wedi codi, fel mesur diogelu brys i amddiffyn dysgwyr, pobl ifanc, a’r cyhoedd ehangach tra bod y materion yn cael eu hymchwilio iddynt. Eleni, rydym wedi gosod 23 Gorchymyn Atal Dros Dro Interim, sef 64% yn fwy na’r llynedd, ac adolygu 29 Gorchymyn Atal Dros Dro Interim, sef 32% yn fwy.

Apeliadau sefydlu

Rydym yn gyfrifol am wrando ar apeliadau gan athrawon newydd gymhwyso (ANG) sy’n methu’r cyfnod sefydlu statudol, ac sy’n dymuno herio’r penderfyniad. Ni chawsom unrhyw apeliadau sefydlu yn ystod 2025-26

Sbotolau ar: Rheoleiddio cydweithredol

Rydym yn cydnabod bod gweithio ar y cyd â sefydliadau eraill sy’n gyfrifol am ddiogelu yn creu system fwy cydlynol ac ymatebol. Mae hyn yn helpu i amlygu a lliniaru risgiau’n gynharach ac yn atal gwybodaeth bwysig rhag cael ei cholli. Mae’r dull cyfunol hwn yn cryfhau atebolrwydd, yn cefnogi safonau uchel o broffesiynoldeb, ac yn amddiffyn dysgwyr a phobl ifanc, a’r proffesiwn yn well.

Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, rydym wedi ymgysylltu ag ystod eang o sefydliadau a chyrff rheoleiddio proffesiynol i drafod materion diogelu ac archwilio cyfleoedd i gydweithio mwy. Rydym yn cynnal trafodaethau blynyddol â heddluoedd yng Nghymru i sicrhau bod trefniadau rhannu data priodol ar waith, ac yn ymgysylltu’n rheolaidd ag arweinwyr diogelu yn yr holl awdurdodau lleol. Yn ogystal, rydym yn parhau i gynnull ddwywaith y flwyddyn gyda’r Bwrdd Diogelu Annibynnol Cenedlaethol, ac yn cyfarfod yn flynyddol â Chomisiynydd Plant Cymru, lle mae diogelu’n eitem allweddol ar yr agenda. Rydym hefyd wedi parhau i weithio’n agos gyda chydweithwyr yn Llywodraeth Cymru ar faterion polisi a system sy’n ymwneud â diogelu, gan sicrhau bod ein mewnwelediadau rheoleiddiol yn llywio dulliau cenedlaethol, a bod dealltwriaeth glir o rolau a chyfrifoldebau ar draws y system.

Trwy’r dull partneriaeth hwn, ceisiwn gryfhau trefniadau diogelu ledled Cymru er budd dysgwyr, pobl ifanc a’r proffesiwn ehangach.

Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol

Mae’r Cod yn amlinellu’r safonau a ddisgwylir gan ein cofrestreion, a bwriedir iddo lywio eu dyfarniadau a’u penderfyniadau. Mae hefyd yn rhoi gwybod i ddysgwyr a phobl ifanc, rhieni/gwarcheidwaid, cyflogwyr, a’r cyhoedd am y safonau y gallant eu disgwyl gan ymarferwyr cofrestredig.

Mae’r Ddeddf yn mynnu ein bod yn adolygu’r Cod bob tair blynedd (a phryd bynnag y bydd categori cofrestru newydd yn cael ei ychwanegu), a gwneud diwygiadau, fel y bo’n briodol. Yn ystod y flwyddyn adrodd hon, cynhaliwyd adolygiad rheolaidd a oedd yn cynnwys ceisio safbwyntiau rhanddeiliaid trwy ymgynghoriad cyhoeddus. Cyhoeddwyd adroddiad ym mis Awst 2025 yn manylu ar yr ymatebion a gawsom i’r ymgynghoriad. Cyhoeddwyd y Cod diwygiedig ar wefan CGA ar 1 Medi 2025, ac anfonwyd copi at ein holl gofrestreion. I gefnogi ei lansio, rhyddhawyd gweminar yn canolbwyntio ar gofrestreion a roddodd drosolwg cynhwysfawr o’r Cod, a oedd hefyd ar gael mewn Iaith Arwyddion Prydain.

Yn ystod 2025-26, rydym wedi parhau i gynorthwyo ein cofrestreion a’n rhanddeiliaid i ddeall gofynion y Cod. Roedd hyn yn cynnwys:

• cyflwyno 47 o sesiynau hyfforddi
• cyhoeddi pedair astudiaeth achos sy’n rhoi gwybodaeth glir ac ymarferol am y disgwyliadau a’r safonau a ddisgwylir gan gofrestreion
• ychwanegu at ein casgliad o ganllawiau arfer da, sy’n cydategu’r Cod, a rhoi cyngor ychwanegol i gofrestreion ynglŷn â meysydd ymarfer allweddol
• diweddaru dwy o’n gweminarau byr yn y gyfres Eich CGA: Eich CGA: Cyflwyniad i CGA ac Eich CGA: Y Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol
• cynnal digwyddiad cyntaf CGA i gyflogwyr i rannu ein gwybodaeth a’n mewnwelediadau

Sbotolau ar: Datgloi 25 mlynedd a mwy o arbenigedd gwaith achosion priodoldeb i ymarfer CGA

Ym mis Mai 2025, cynhaliwyd digwyddiad ar-lein i rannu gwybodaeth a gafwyd o fwy na 25 mlynedd o waith achos rheoleiddiol. Dyma’r tro cyntaf i ni gynnal digwyddiad o’r fath, a gynlluniwyd i roi dealltwriaeth ddyfnach i’r mynychwyr o’n prosesau PiY a chefnogi rhyngweithiadau mwy gwybodus â CGA, ac atgyfeiriadau mwy gwybodus i ni, yn y dyfodol.

Gan ddefnyddio ein profiad o fwy na 5,000 o achosion, amlygodd y digwyddiad enghreifftiau o arfer da ac achosion lle na fodlonwyd y safonau, a rhoddodd drosolwg o sut mae penderfyniadau PiY yn cael eu gwneud. Rhoddodd hyn wybodaeth ymarferol i’r mynychwyr am sut y penderfynir ar ganlyniadau, a’r ffactorau sy’n llywio’r dyfarniadau hyn.

Daeth y digwyddiad i ben gyda sesiwn holi ac ateb a oedd yn ysgogi’r meddwl, a roddodd gyfle i’r mynychwyr rannu eu safbwyntiau, gofyn cwestiynau, a cheisio eglurhad ynglŷn ag agweddau allweddol ar ein gwaith.

SAC a sefydlu statudol

Er mwyn ymarfer fel athro ysgol mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru, mae’n rhaid i gofrestreion feddu ar SAC a chwblhau cyfnod sefydlu statudol yn llwyddiannus. Eleni, fe wnaethom:

• roi tystysgrifau i 1,066 o bobl a gyflawnodd SAC yng Nghymru
• asesu 27 o geisiadau am gydnabyddiaeth SAC gan ymgeiswyr a gyflawnodd gymwysterau y tu allan i Gymru
• rhoi 1,256 o dystysgrifau i athrawon ysgol a gwblhaodd eu cyfnod sefydlu’n llwyddiannus

Achredu AGA

Mae’n rhaid i’r holl raglenni AGA a gynigir yng Nghymru gael eu hachredu gan CGA a’u monitro drwy gydol y cyfnod achredu. Rydym yn dirprwyo’r swyddogaeth hon i’n Bwrdd Achredu AGA (y bwrdd). Wrth benderfynu p’un ai rhoi achrediad, mae’r bwrdd yn ystyried p’un a yw’r rhaglen yn bodloni meini prawf Llywodraeth Cymru ar gyfer achredu rhaglenni AGA yng Nghymru.

Ni achredwyd rhaglenni newydd yn ystod 2025-26. Fodd bynnag, roedd un rhaglen a achredwyd gydag amodau ym mis Chwefror yn ystod y flwyddyn adrodd flaenorol wedi parhau i gael ei monitro, a chadarnhawyd bod yr holl amodau wedi’u bodloni ym mis Mai 2025. Ailachredwyd tair rhaglen a bu saith rhaglen arall yn destun gweithgarwch monitro arferol, gan sicrhau eu bod yn parhau i gydymffurfio â’r meini prawf AGA. O fis Medi 2025, roedd 16 o raglenni ar waith ar draws chwe phartneriaeth.

Mae CGA wedi gweithio’n agos gyda phartneriaethau AGA, Llywodraeth Cymru ac Estyn drwy gydol y flwyddyn i roi cyngor a chymorth parhaus, a sicrhau bod prosesau a gweithdrefnau achredu cadarn a chymesur ar waith. Ym mis Mawrth 2026, gweithiom gyda chydweithwyr o Estyn i gynnal digwyddiad rhanddeiliaid ar-lein ar gyfer partneriaethau AGA a gynigiodd amrywiaeth o sesiynau, gan gynnwys cynllunio athrawon dan hyfforddiant, datblygu sgiliau Cymraeg, datblygu deialog gyson rhwng mentoriaid ac athrawon dan hyfforddiant, a datblygu gallu athrawon dan hyfforddiant i ddatblygu sgiliau disgyblion. Croesawyd 41 o fynychwyr o bob partneriaeth, gyda chynrychiolaeth o sefydliadau addysg uwch, ac ysgolion.

Ar ôl cwblhau’r cylch achredu, monitro, ac ailachredu cychwynnol, rydym wedi bod yn llunio adroddiad yn manylu ar y ddarpariaeth AGA yng Nghymru. Pan fydd wedi’i gwblhau, byddwn yn rhannu’r adroddiad hwn gyda rhanddeiliaid allweddol yn 2026-27.

Yn ogystal, rydym yn rhan o’r Grŵp Cynghori Arbenigol sy’n archwilio diwygio AGA ar gyfer addysg a hyfforddiant ôl-orfodol. Rydym wedi pwysleisio pwysigrwydd achredu a threfniadau sicrhau ansawdd sy’n gyfwerth â’r rhai ar gyfer AGA athrawon ysgol, wrth gefnogi diwygiad o’r fath.

Dyrannu niferoedd derbyn AGA

Ym mis Tachwedd 2025, ar y cyd â Llywodraeth Cymru, dyrannom niferoedd derbyn i bartneriaethau AGA ar gyfer rhaglenni sy’n dechrau ym mis Medi 2026. Roedd y dyraniadau hyn yn adlewyrchu meysydd penodol lle ceir prinder athrawon yng Nghymru, ochr yn ochr â gofynion Llywodraeth Cymru i gefnogi recriwtio athrawon cyfrwng Cymraeg, ac athrawon o gymunedau du, Asiaidd ac ethnig leiafrifol. Gan ddilyn dull y llynedd, parhawyd i fonitro recriwtio i raglenni AGA drwy gydol 2025-26 o ran derbyniad 2025-26 a 2026-27, gan adrodd ar gynnydd i Lywodraeth Cymru bob mis. Bydd y dull hwn yn parhau yn 2026-27.

Y Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru

Ym mis Ionawr 2020, dyfarnwyd contract i ni i ddarparu’r Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru (y Marc Ansawdd), mewn partneriaeth â Safonau Addysg Hyfforddiant Cymru, a bûm yn llwyddiannus wrth aildendro ar gyfer y contract yn 2023. Ym mis Rhagfyr 2024, rhoddwyd gwybod i ni fod ein contract gwreiddiol i gyflawni’r gwaith hwn wedi cael ei ymestyn tan fis Mawrth 2026.

Yn 2025-26, fe wnaethom asesu 11 o sefydliadau (10 efydd, ac un aur). Mae cyfanswm o 41 o sefydliadau’n dal dyfarniad y Marc Ansawdd bellach.

Fe wnaethom ymgysylltu’n helaeth â’r sector, a rhoi cyngor ac arweiniad i sefydliadau ac unigolion sy’n ystyried gwneud cais am y Marc Ansawdd. Rydym wedi datblygu a darparu hyfforddiant ar y Marc Ansawdd i gynorthwyo aseswyr cymheiriaid newydd. Ym mis Mai 2025, cynhaliwyd digwyddiad yn Eisteddfod yr Urdd ym Mharc Margam i ddathlu cyflawniadau sefydliadau ledled Cymru sydd wedi ennill y Marc Ansawdd yng Nghymru.

Cyfathrebu ac ymgysylltu

Mae gweithgarwch cyfathrebu ac ymgysylltu wedi parhau i ddatblygu yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, gyda hyfforddiant, sesiynau cymorth, a chyflwyniadau ar-lein newydd yn gwella ein cyfres bresennol o recordiadau ar gais.

Yn 2025-26, fe wnaethom fwy o gynnydd wrth wella hygyrchedd ein cyfathrebu, gan ychwanegu dehongliad Iaith Arwyddion Prydain at ddau fideo sefydliadol allweddol.

Gwnaethom hefyd gyhoeddi cyfres newydd o fideos astudiaeth achos, yn dangos y Pasbort Dysgu Proffesiynol a sut mae’n helpu sefydliadau yng Nghymru i gefnogi dysgu a datblygiad proffesiynol staff. Ategwyd hyn gan e-daflen ac animeiddiad penodol.

Roedd ymgysylltu digidol yn gryf yn ystod y flwyddyn, gan gyhoeddi 10 cylchlythyr i gofrestreion, wyth blog, a 27 erthygl newyddion ar wefan CGA, a’n helpodd i ddenu 757,007 o edrychiadau ar dudalennau. Parhaodd ein presenoldeb ar gyfryngau cymdeithasol i dyfu hefyd, gan gyrraedd 2,091 o ddilynwyr ar draws LinkedIn a Facebook erbyn diwedd 2025-26, sef 35% yn fwy na’r llynedd.

Ategwyd y rhaglen ehangach hon o weithgarwch gan sylw rheolaidd yn y cyfryngau, yn enwedig i’n gwaith PiY. Fodd bynnag, dangosodd y wasg ddiddordeb mewn pynciau eraill hefyd, gan gynnwys ein cyfraniad at ymchwiliad Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Senedd i recriwtio a chadw athrawon yng Nghymru, penodi Lisa Winstone fel ein Prif Weithredwr newydd, a’r Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru.

Amcan 2: Cefnogi proffesiynoldeb a dysgu, a hyrwyddo gyrfaoedd o fewn y gweithlu addysg

Cefnogi ymarfer proffesiynol cofrestreion

Roedd ein rhaglen ddigwyddiadau yn 2025-26 yn ceisio cynorthwyo cofrestreion mewn meysydd ymarfer proffesiynol. Roedd hyn yn cynnwys cyfres o weminarau ar gynyddu ymwybyddiaeth o’n rôl a’r gwasanaethau a gynigiwn, gyda phwyslais arbennig ar y Cod a sut i gydymffurfio ag ef.

Ochr yn ochr â’r rhaglen barhaus hon, rhoddodd ein dau brif ddigwyddiad gyfleoedd i arddangos syniadau arloesol a siaradwyr blaenllaw ar amrywiaeth o bynciau.

Ym mis Mai 2025, cyflwynodd y niwrowyddonydd Dr Dean Burnett ein dosbarth meistr blynyddol ar ymennydd sy’n datblygu mewn cyd-destun addysgol modern. Yn dilyn llwyddiant y digwyddiad, recordiwyd pennod arbennig o’r podlediad gyda Dr Burnett lle yr atebodd gwestiynau ychwanegol a gododd o’r sesiwn holi ac ateb ddiddorol.

Ym mis Ionawr 2026, cyflwynodd yr academydd blaenllaw o Brifysgol Abertawe, sef yr Athro Kelly Mackintosh, y brif araith yn ein digwyddiad blynyddol Siarad yn Broffesiynol. Archwiliodd yr Athro Mackintosh fater ymddygiad dysgwyr, sydd wedi cael llawer o gyhoeddusrwydd, a rôl bosibl gweithgarwch corfforol wrth gefnogi ymddygiad a lles cadarnhaol.

Datblygu perthnasoedd a chydweithrediadau i hyrwyddo proffesiynoldeb a thegwch

Mae proffesiwn addysg lle mae pobl o bob cefndir yn cael eu cefnogi a’u cynnwys, ac yn gallu ffynnu yn hanfodol i greu amgylchedd cynhwysol i ymarferwyr, a dysgwyr a phobl ifanc. Eleni, rydym wedi parhau i weithio gyda sefydliadau partner i ddatblygu canllawiau, adnoddau, a gwasanaethau proffesiynol ar gyfer ein cofrestreion. Mae hyn wedi cynnwys sefydlu partneriaeth â KidsCare4U ac adnewyddu ein partneriaeth ffurfiol â Thîm Cymorth Lleiafrifoedd Ethnig ac Ieuenctid (EYST) Cymru i hyrwyddo gyrfaoedd ymhlith unigolion o gefndiroedd du, Asiaidd ac ethnig leiafrifol.

Hyrwyddo gyrfaoedd ym myd addysg

Mae gennym swyddogaeth statudol i hyrwyddo gyrfaoedd o fewn y proffesiynau addysg yng Nghymru ac rydym wedi parhau i ddatblygu brand a phlatfform Addysgwyr Cymru i gefnogi recriwtio a dilyniant gyrfaol.

Gan ddefnyddio adborth gan ddefnyddwyr gwasanaethau, rydym wedi gwella gwefan Addysgwyr Cymru (sy’n cael ei hariannu gan Lywodraeth Cymru) i wella ymarferoldeb a phrofiad y defnyddiwr. Mae porth swyddi’r platfform yn helpu cyflogwyr i hysbysebu swyddi ac yn ei gwneud yn haws i addysgwyr ddod o hyd i’w rôl nesaf. Yn 2025-26, denodd y wefan 656,432 o ymwelwyr ac, am y drydedd flwyddyn yn olynol, roedd porth swyddi Addysgwyr Cymru wedi hysbysebu mwy o swyddi gwag yn gyson nag unrhyw ddarparwr arall tebyg yng Nghymru.

Ymgysylltom â rhanddeiliaid allweddol o bob rhan o’r sector addysg i adolygu a diweddaru cynnwys o fewn y porth gyrfaoedd. Sicrhaodd hyn fod y wybodaeth sydd ar gael i ddefnyddwyr yn gywir, yn gyfredol, ac yn gynhwysfawr. Mae’r cynnwys wedi’i ddiweddaru’n rhoi arweiniad clir ar yr ystod o rolau o fewn y sector, gan gynnwys sgiliau cysylltiedig, gofynion profiad, a disgwyliadau cyflog.

Gwnaethom hefyd gyfarfod â thimau Adnoddau Dynol o awdurdodau lleol a cholegau addysg bellach ledled Cymru i gasglu adborth ar borth swyddi Addysgwyr Cymru. Rhoddodd y trafodaethau hyn wybodaeth werthfawr am dueddiadau a heriau recriwtio rhanbarthol. Bydd canfyddiadau’r cyfarfodydd hyn yn llywio dull mwy strategol o gynllunio yn y dyfodol a chyflawni gweithgareddau ymgysylltu targedig.

Trwy ein gwasanaeth hyrwyddo ac eiriolaeth, cynigiwyd cymorth i unigolion, cyflogwyr, a sefydliadau addysg. Cynrychiolwyd Addysgwyr Cymru mewn mwy na 219 o ddigwyddiadau, gan ymgysylltu â miloedd o unigolion sydd â diddordeb mewn gyrfa ym myd addysg.

Parhaom hefyd i weithio gyda phartneriaid i roi cynlluniau gweithredu penodol ar waith ar gyfer meysydd recriwtio â blaenoriaeth. Roedd hyn yn cynnwys cefnogi partneriaethau AGA â’u hymdrechion i recriwtio i bynciau â blaenoriaeth, a denu mwy o addysgwyr Du, Asiaidd, ac ethnig leiafrifol, ac addysgwyr sy’n siarad Cymraeg i’r proffesiwn.

Addysgwyr Cymru mewn rhifau

• 656,432 o ymwelwyr â gwefan Addysgwyr Cymru.
• 6,455 o swyddi wedi’u postio ar y porth swyddi.
• 583 o ymholiadau neu geisiadau am gyngor.
• 71 o gyflwyniadau i sefydliadau, cyflogwyr, darpar addysgwyr ac addysgwyr presennol.
• 13,794 o broffiliau addysgwyr, 65 o broffiliau darparwyr, 715 o broffiliau cyflogwyr, ac 842 o broffiliau defnyddwyr.

Sbotolau ar: Dangos tystiolaeth o effaith

Yn 2025-26, datblygom ddangosfwrdd dadansoddeg i ddyfnhau ein dealltwriaeth o’r data rydym yn ei ddal a sut y gellir ei ddefnyddio i ddangos tystiolaeth o effaith ein gwaith hyrwyddo gyrfaoedd. Dadansoddwyd gwybodaeth gan gynnwys:

• nifer y digwyddiadau ac ymrwymiadau a fynychwn, a pha fath
• gwasgariad daearyddol ein gweithgarwch
• natur yr ymholiadau rydym yn ymateb iddynt
• nifer y proffiliau addysgwyr rydym yn eu dal
• nifer yr hysbysebion am swyddi

Yna, roeddem yn gallu cymryd camau rhagweithiol i fonitro a gwerthuso ein heffaith.

Mae’r mewnwelediadau hyn hefyd yn ein helpu i amlygu meysydd lle gallai fod angen adnoddau neu gymorth ychwanegol, boed hynny trwy gynyddu ymgysylltiad tîm, neu gryfhau cydweithio â sefydliadau partner i wella canlyniadau. Trwy ddefnyddio’r wybodaeth hon, ochr yn ochr â dadansoddeg ehangach, rydym yn sicrhau bod y wybodaeth, yr arweiniad, a’r adnoddau a ddarparwn yn parhau i fodloni anghenion ein defnyddwyr gwasanaeth, ar yr un pryd â chynnig mewnwelediadau gwerthfawr i lywio cynllunio yn y dyfodol a gwneud penderfyniadau strategol.

Sefydlu

Rydym yn gweinyddu trefniadau cyllido, cofnodi, ac olrhain ar gyfer sefydlu statudol athrawon ysgol ar ran Llywodraeth Cymru. Eleni, rydym wedi parhau i weithio’n agos gydag awdurdodau lleol, y consortia rhanbarthol, mentoriaid, ANG, a Llywodraeth Cymru. Yn 2025-26, roedd y gwaith hwn yn cynnwys:

• cynorthwyo dros:
  • 2,500 o athrawon newydd
  • 950 o fentoriaid sefydlu
  • 250 o fentoriaid sefydlu cyflenwi tymor byr, a dilyswyr sefydlu
  • 700 o ysgolion (yn rhan o’r rhaglen sefydlu)
• dosbarthu £3.2 miliwn o gyllid ar gyfer sefydlu i ysgolion
• rhyddhau dros £1.16 miliwn i’r consortia rhanbarthol i gefnogi gwirwyr allanol
• darparu cymorth gweinyddol wedi’i deilwra i bob un o’r consortia rhanbarthol
• darparu gwasanaethau ar-lein, cyfleusterau desg gymorth, ac arddangosiadau i ysgolion, y consortia rhanbarthol, awdurdodau lleol, dilyswyr sefydlu, a’r holl ymarferwyr cofrestredig sy’n cael at eu proffil sefydlu

E-bortffolio cenedlaethol – Pasbort Dysgu Proffesiynol (PDP)

Parhaom i ddatblygu a chynnal y PDP fel yr e-bortffolio cenedlaethol ar gyfer ein cofrestreion i’w cynorthwyo i gynllunio, cofnodi, a myfyrio ar eu profiadau a’u dysgu proffesiynol, a rhyngweithio’n ystyrlon â’u safonau proffesiynol. Mae’r PDP hefyd yn cefnogi rhaglenni dysgu proffesiynol cenedlaethol allweddol gan gynnwys y Prosiect Ymholi Proffesiynol Cenedlaethol, yr MA Cenedlaethol mewn Addysg (Cymru), a’r Cymhwyster Proffesiynol Cenedlaethol ar gyfer Prifathrawiaeth, gyda thempledi wedi’u teilwra’n darparu platfform strwythuredig i gyfranogwyr ddangos tystiolaeth o’u dysgu a chynnydd yn erbyn safonau proffesiynol. Ar 31 Mawrth 2026, roedd bron 27,500 o ddefnyddwyr gweithredol y PDP, a dros 6,000 o gyfrifon newydd ers 1 Ebrill 2025.

Sbotolau ar: Datblygu adnoddau pwrpasol

Mae cynorthwyo cofrestreion i ddefnyddio’r PDP yn effeithiol yn ganolog i gryfhau ymarfer myfyriol ac annog dysgu proffesiynol parhaus. Ochr yn ochr â’n sesiynau hyfforddiant a chymorth rheolaidd, cynhyrchom bortffolio hyrwyddo newydd a ddosbarthwyd i bob ysgol yng Nghymru, yn amlygu sut gall y PDP gefnogi dysgu proffesiynol eu staff a’r gweithlu addysg ehangach.

Datblygwyd hyn ymhellach drwy gydol 2025-26, gan gydweithio â 14 ysgol unigol i ddatblygu adnoddau pwrpasol wedi’u teilwra i’w staff ac sy’n cyd-fynd â’u prosesau adolygu datblygiad proffesiynol. Mae’r adnoddau hyn yn galluogi ymarferwyr i gofnodi eu hamcanion dysgu proffesiynol a myfyrio ar eu cynnydd o ran safonau proffesiynol, ar yr un pryd â galluogi arfarnwyr i adolygu’r cynnydd hwn a rhoi adborth ystyrlon.

Yn ogystal â hyn, ffurfiwyd partneriaeth ag awdurdod lleol i greu adnoddau i’w defnyddio ar draws ei leoliadau. Roedd hyn yn cynnwys templedi PDP newydd a gynlluniwyd i gynorthwyo staff sy’n ymgymryd â phrosiectau ymholi annibynnol a chydweithredol.

Gyda’i gilydd, mae’r adnoddau hyn sydd wedi’u teilwra yn helpu ymarferwyr a sefydliadau i ddefnyddio’r PDP i gefnogi ymarfer myfyriol, dysgu proffesiynol, a rhannu gwelliant, gan gysylltu datblygiad unigol ag uchelgeisiau ehangach ysgolion a lleoliadau fel sefydliadau dysgu.

Cefnogi ymchwil gan ymarferwyr

Yn unol â’n strategaeth ymchwil, rydym wedi parhau i hyrwyddo ymgysylltiad cofrestreion ag ymchwil, gan gydnabod ei werth mewn perthynas â llywio a chryfhau ymarfer. Mae hyn yn cyd-fynd â disgwyliadau’r Cod, sy’n pwysleisio cynnal gwybodaeth broffesiynol gyfredol ac ymrwymiad i ddysgu proffesiynol parhaus.

Rydym yn cynnig ystod o adnoddau ar-lein i gynorthwyo cofrestreion i wneud hyn, gan gynnwys mynediad am ddim at becyn EBSCO o gyfnodolion ac e-lyfrau academaidd. Mae ein clwb llyfrau a chyfnodolion, sef Meddwl Mawr, yn argymell cynnwys ar EBSCO yn fisol. Yn ystod 2025-26, argymhellwyd 16 o lyfrau yn ymdrin â phynciau fel ymddygiad dysgwyr, camu ymlaen i uwch arweinyddiaeth, dyslecsia mewn plant, ymwybyddiaeth ofalgar, a’r berthynas rhwng chwarae ac addysg. Ym mis Mehefin 2025, yn dilyn ein digwyddiad Dosbarth Meistr, cyhoeddwyd rhifyn arbennig o Feddwl Mawr a oedd yn cynnwys pedwar o lyfrau poblogaidd Dr Dean Burnett ar ddeall niwrowyddoniaeth

Amcan 3: Llywio, ffurfio, a dylanwadu ar bolisi addysgol a cheisio gwella rheoleiddio’r gweithlu addysg yng Nghymru.

Cefnogi polisi addysgol

Rydym wedi ymrwymo i gyfrannu at ddatblygu polisi er budd ein cofrestreion, a dylanwadu arno. Drwy gydol y flwyddyn ddiwethaf, mae’r Cadeirydd, y Prif Weithredwr, ac uwch swyddogion wedi cyfarfod yn rheolaidd â phobl allweddol ym myd addysg yng Nghymru, gan gynnwys Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, uwch swyddogion Llywodraeth Cymru, ac arweinwyr addysg pob un o’r pleidiau gwleidyddol a gynrychiolir yn y Senedd. Rydym hefyd wedi gweithio’n agos gyda sefydliadau fel undebau llafur ac ystod eang o gyrff proffesiynol a chyflogwyr ar draws y sector addysg.

Rydym wedi cyfranogi mewn a chyfrannu at fwy na 40 o grwpiau cenedlaethol â phroffil uchel sydd â chylchoedd gwaith yn ymestyn ar draws ysgolion, addysg bellach, dysgu seiliedig ar waith, a gwaith ieuenctid. Canolbwyntiodd y grwpiau hyn ar faterion allweddol y gweithlu fel diogelu ym maes addysg a datblygu’r gweithlu.

Pwnc arall allweddol sy’n effeithio ar amgylchedd gwaith llawer o gofrestreion yw ymddygiad dysgwyr, sydd wedi dod yn gynyddol heriol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Ym mis Mai 2025, gwnaethom gymryd rhan yn nhrafodaeth bord gron Llywodraeth Cymru ar Drais a Diogelwch mewn Ysgolion. Gwnaethom hefyd gymryd rhan yn Uwchgynhadledd Genedlaethol Llywodraeth Cymru ar Ymddygiad, gan archwilio sut gallai gwell cydweithio ar draws y sector helpu i fynd i’r afael â’r heriau hyn er budd cofrestreion, a’r dysgwyr a’r bobl ifanc maen nhw’n eu cefnogi.

Gweithiom yn agos gyda Llywodraeth Cymru drwy gydol y flwyddyn i helpu i lywio’r broses o ddatblygu ei Chynllun Strategol y Gweithlu Addysg, gan roi tystiolaeth ysgrifenedig a llafar sawl gwaith. Gan fanteisio ar ein cyfrifoldebau statudol, data unigryw, a safbwynt system gyfan, ceisiodd ein mewnwelediadau gefnogi datblygiad strategaeth gydlynol, gydgysylltiedig, a chyflawnadwy.

Ochr yn ochr â’r gwaith hwn, ymgysylltom yn agos â rhanddeiliaid allweddol sy’n ymwneud â diogelu ledled Cymru. Roedd hyn yn cynnwys cyfrannu at adolygiad Llywodraeth Cymru o gyrff llywodraethu ysgolion, yn ogystal â’r adolygiad o Weithdrefnau Diogelu Cymru, honiadau llywodraethu neu bryderon a godwyd yn erbyn ymarferwyr a phobl mewn swyddi cyfrifol.

Yn ystod y flwyddyn, ymatebom i ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ar safonau proffesiynol diwygiedig ar gyfer cynorthwyo addysgu, addysgu ac arweinyddiaeth. Roedd yr ymgynghoriad hwn yn arbennig o bwysig i ni gan fod safonau proffesiynol yn allweddol i ddiogelu dysgwyr, cefnogi hyder y cyhoedd, ac atgyfnerthu atebolrwydd proffesiynol ar draws y gweithlu addysg.

Yn ein hymateb, croesawyd y penderfyniad i adolygu’r safonau a nodwyd eu bod yn cyfateb i flaenoriaethau cenedlaethol allweddol. Amlygwyd sut gallai strwythur mwy eglur a disgwyliadau mwy penodol gefnogi dealltwriaeth gyson a chymhwyso teg ar draws y system, a phwysleisiwyd pwysigrwydd ymgorffori diogelu o fewn y safonau – gan gynnwys trwy gyfeirio’n benodol at y Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol.

Cyngor polisi wedi’i seilio ar dystiolaeth

Data a dadansoddi

Mae ein Cofrestr yn parhau i ddarparu ffynhonnell gyfoethog o ddata sy’n helpu i lywio a dylanwadu ar ddatblygu polisi a chynllunio’r gweithlu yng Nghymru. Dyfynnir ohoni a chyfeirir ati’n aml yn y Senedd, gan undebau llafur, ac yn y cyfryngau. Rydym hefyd wedi ymgymryd â dau gomisiwn gan Lywodraeth Cymru i gyflenwi dadansoddiadau data o’r Gofrestr (fel yr amlinellwyd yn llythyr cynnig grant 2025-26), yn ogystal â chwblhau tri chomisiwn ychwanegol – dau ar gyfer y consortia a’r llall ar gyfer Medr.

Ym mis Gorffennaf 2025, cyhoeddasom ein Hystadegau Blynyddol y Gweithlu Addysg ar gyfer Cymru, sy’n manylu ar gyfansoddiad y gweithlu cofrestredig ar draws ysgolion, addysg bellach, dysgu seiliedig ar waith, addysg oedolion, a lleoliadau gwaith ieuenctid. Am y tro cyntaf, roedd hyn yn cynnwys gwybodaeth am y rhai hynny a gyflogir fel penaethiaid neu uwch arweinwyr (sy’n rheoli addysgu a dysgu yn uniongyrchol) mewn sefydliadau addysg bellach, ac ymarferwyr addysg oedolion yn y gymuned (a gyflogir gan awdurdodau lleol) ar ôl iddynt gael eu hychwanegu at y Gofrestr ym mis Mai 2024. Ar ôl cyhoeddi Ystadegau Blynyddol y Gweithlu Addysg, cynhaliwyd digwyddiad briffio rhanddeiliaid ym mis Hydref 2025, lle y cyflwynwyd trosolwg o’r data ac amlygwyd tueddiadau allweddol yn y gweithlu.

Ym mis Awst 2025, cyhoeddwyd canlyniadau myfyrwyr AGA ar gyfer 2024-25, gan gadarnhau’r niferoedd y dyfarnwyd SAC iddynt. Ym mis Rhagfyr 2025, rhyddhawyd cyfres o fewnwelediadau data yn canolbwyntio ar athrawon ysgol, gan gynnwys athrawon cyflenwi a gweithwyr cymorth dysgu mewn ysgol. Amlygodd y mewnwelediadau hyn dueddiadau allweddol ar draws y gweithlu cofrestredig, gan gynnwys edrych ar ganlyniadau AGA, athrawon newydd gymhwyso, athrawon cyflenwi, ac archwilio tueddiadau recriwtio a chadw a gallu o ran y Gymraeg ar draws ein holl grwpiau cofrestreion.

Sbotolau ar: Darparu mewnwelediadau ar recriwtio a chadw’r gweithlu

Mae ein Cofrestr yn cynnig gwybodaeth unigryw, hirdymor am y gweithlu sy’n helpu i amlygu’r heriau recriwtio a chadw sy’n wynebu lleoliadau addysg yng Nghymru. Mae’r data hwn yn ein rhoi mewn sefyllfa gref i gyfrannu’n ystyrlon at drafodaethau cenedlaethol a helpu i ffurfio penderfyniadau ar bolisi addysgol sy’n effeithio ar ein cofrestreion.

Yn ystod y flwyddyn adrodd, rhoddwyd tystiolaeth ysgrifenedig a llafar i ymchwiliad Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Senedd ynglŷn â recriwtio a chadw athrawon ysgol. Gan ddefnyddio 25 mlynedd o ddata am y gweithlu, darparwyd dadansoddiadau a mewnwelediadau ar gyfansoddiad y gweithlu, tueddiadau, a meysydd problemus, gan helpu i greu darlun mwy cyflawn o’r heriau recriwtio a chadw sy’n wynebu’r sector.

Defnyddiwyd y wybodaeth hon hefyd i lywio ein digwyddiad briffio polisi ym mis Tachwedd 2025, a archwiliodd dueddiadau allweddol, heriau, ac opsiynau polisi yn gysylltiedig â recriwtio a chadw yng Nghymru. Roedd y digwyddiad yn cynnwys panel o arbenigwyr, gan gynnwys penaethiaid o ysgolion cyfrwng Cymraeg a Saesneg, a gynigiodd fewnwelediadau o’u lleoliadau eu hunain, gan roi safbwyntiau unigryw ar yr heriau cymhleth hyn.

Yn yr hydref 2025, cawsom gyfle i archwilio materion yn ymwneud â recriwtio a chadw’r gweithlu gyda chydweithwyr yn Llywodraeth Cymru yn rhan o drafodaethau gyda nhw ynglŷn â Chynllun Strategol y Gweithlu Addysg sy’n dod i’r amlwg.

Rydym wedi ymrwymo o hyd i ddefnyddio ein sylfaen dystiolaeth i gefnogi Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid eraill wrth iddynt ddatblygu polisïau sy’n effeithio ar y gweithlu addysg, gan sicrhau bod anghenion a phrofiadau ein cofrestreion yn parhau i lywio penderfyniadau.

Materion deddfwriaethol

Mae’r ddeddfwriaeth sy’n sail i’n swyddogaethau rheoleiddiol yn allweddol i gyflawni ein cylch gwaith craidd yn effeithiol. Fodd bynnag, credwn fod sawl anghysondeb deddfwriaethol yn parhau a fyddai, petaent yn derbyn sylw, yn gwella safonau proffesiynol a lleihau risgiau diogelu posibl. Mae’r rhain yn cynnwys:

• ystyried trefniadau diogelu ac atebolrwydd ar gyfer rhannau o’r gweithlu addysg nad ydynt wedi’u cofrestru â CGA nac yn cael eu rheoleiddio ganddo, gan gynnwys staff gweinyddol a gofalwyr ysgolion
• gwneud CGA yn gyfrifol am gadw safonau proffesiynol
• ymestyn gofynion cymwysterau lleiaf i’r holl gategorïau cofrestreion
• galluogi CGA i achredu a sicrhau ansawdd rhaglenni cymwysterau sy’n arwain at gofrestru
• rhoi annibyniaeth lwyr i CGA osod ffioedd cofrestru a phenodi aelodau ei Gyngor

Drwy gydol y flwyddyn, rydym wedi parhau i dynnu sylw Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid eraill at yr anghysondebau hyn, gyda’r bwriad o gydweithio i ddatblygu’r newidiadau deddfwriaethol sy’n ofynnol.

Corff Adolygu Cyflogau Annibynnol Cymru (CACAC)

A ninnau’n darparu ysgrifenyddiaeth annibynnol i CACAC, rydym yn cyflawni rôl allweddol wrth hwyluso gwaith y bwrdd. Mae hyn wedi cynnwys cynorthwyo CACAC i gynhyrchu adroddiadau ar amrywiaeth o faterion sy’n effeithio ar y gweithlu addysgu, gan gynnwys adolygiad strategol o strwythur cyflog ac amodau athrawon ysgol ac arweinwyr, ac adroddiad yn ymwneud ag athrawon cyflenwi.

Ym mis Mai 2025, fe gynorthwyom CACAC i gyflwyno ei chweched adroddiad adolygu cyflogau i Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg. Cyhoeddwyd yr adroddiad, gan gynnwys argymhellion ynglŷn â diwygiadau i gyflog ac amodau athrawon yng Nghymru, gan Lywodraeth Cymru ym mis Mehefin 2025. Ym mis Rhagfyr 2025, cynorthwyom CACAC i gyflwyno ei adroddiad ar amodau gwasanaeth arweinwyr ysgolion i Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg. Cyhoeddwyd yr adroddiad a’i argymhellion gan Lywodraeth Cymru ym mis Mawrth 2026.

Amcan 4: Bod yn sefydliad effeithlon, cydnerth, a chynaliadwy sy’n cynnig gwerth am arian i gofrestreion.

Cyllid

Cyflwynwyd ein Hadroddiad Blynyddol a’n Cyfrifon ar gyfer 2024-25 gerbron y Senedd ym mis Awst 2025, a chawsom farn archwilio ddiamod ar eu cyfer unwaith eto.

Ar gyfer y flwyddyn ariannol a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2026, adroddom ddiffyg o £2,133,000 (diffyg o £1,481,000 ar 31 Mawrth 2025) a chyfanswm asedau net o £3,140,000 (£4,329,000 ar 31 Mawrth 2025).

Mae cronfeydd wrth gefn yn cyflawni rôl bwysig yn ein dull rheoli ariannol cyffredinol ac maen nhw’n rhan annatod o gyflawni ein Cynllun Strategol. Maen nhw’n galluogi’r sefydliad i reoli risg yn effeithiol, sicrhau parhad busnes, a pharhau i allu cyflawni ein dyletswyddau statudol pan fyddwn yn wynebu materion annisgwyl na ellid eu rhagweld, boed hynny o natur ariannol neu wasanaeth.

Gwasanaethau cost-effeithiol

Gan fod ein swyddogaethau craidd, sef cofrestru a rheoleiddio, yn cael eu hariannu gan ffioedd cofrestru, mae’n hanfodol nad ydym yn gwario mwy na’n hincwm a’n bod yn defnyddio ein hadnoddau’n effeithlon. Rydym yn cynnal ymarferion meincnodi helaeth, gan ymchwilio i reoleiddwyr ar draws y byd i fonitro lefel ein ffioedd a sicrhau bod unrhyw gynigion ar gyfer modelau yn y dyfodol yn deg ac yn gyson â sefydliadau eraill sydd â chylch gwaith rheoleiddiol tebyg.

Drwy gydol 2025-26, mae gwaith wedi bod yn mynd rhagddo i uwchraddio ein cronfa ddata cofrestru a fydd yn gwella effeithlonrwydd perfformiad ymhellach, ein galluogi i gofnodi data manylach, a gwella taith y defnyddiwr ar gyfer ein cofrestreion. Dechreuwyd profi’r system newydd ym mis Chwefror 2026 a bydd yn parhau drwy gydol 2026–27. Disgwylir cwblhau’r gwaith uwchraddio yn ystod 2026-27, yn amodol ar brofion terfynol a gweithredu.

Sbotolau ar: Sicrwydd trwy archwilio mewnol

Rydym wedi ymrwymo i fod yn sefydliad effeithlon, cydnerth, a chynaliadwy sy’n cynnig gwerth am arian i’n cofrestreion. I gefnogi hyn, mae gwasanaeth archwilio annibynnol yn cynnal adolygiadau archwilio mewnol rheolaidd, gan roi sicrwydd bod ein rheolaethau, prosesau, a threfniadau llywodraethu sefydliadol yn gadarn ac yn gweithredu’n effeithiol.

Mae Pwyllgor Archwilio a Chraffu CGA yn cyflawni rôl allweddol wrth oruchwylio’r gwaith hwn, gan archwilio pob adroddiad archwilio’n ofalus a dal y sefydliad i gyfrif er mwyn cynnal safonau llywodraethu a chydymffurfio cryf a chyson.

Yn 2025-26, roedd pum maes allweddol yn destun adolygiad archwilio mewnol:

• cynllunio parhad busnes
• llywodraethu – cydymffurfio rheoleiddiol
• rheolaethau ariannol allweddol
• sefydlu
• rheoli Adnoddau Dynol

Cafodd y pum maes y farn archwilio uchaf posibl, sef sicrwydd sylweddol, ac ni wnaed unrhyw argymhellion. Dyma’r nawfed flynedd yn olynol i bob archwiliad mewnol gyflawni sicrwydd sylweddol. Mae’r cysondeb hwn yn eithriadol ac yn adlewyrchu effeithiolrwydd parhaus ein rheolaethau mewnol.

Cefnogi a meithrin ein pobl

Rydym wedi ymrwymo i gyfle cyfartal ac mae ein hagweddau at recriwtio, datblygu, a dyrchafu ein staff wedi hen ennill eu plwyf. Mae ein prosesau recriwtio’n cael eu monitro a’u profi’n barhaus i sicrhau eu bod yn cydymffurfio â Safonau’r Gymraeg a’n cyfrifoldebau cydraddoldeb. Rhwng mis Ionawr a mis Mawrth 2026, cynhaliwyd adolygiad cynhwysfawr o’n prosesau recriwtio i wella ein gwasanaethau ymhellach, gyda’r nod o ddenu ystod ehangach a mwy amrywiol o ymgeiswyr mewn gweithgarwch recriwtio yn y dyfodol.

Yn ystod 2025-26, dechreuodd saith unigolyn mewn swyddi newydd, yr oedd tri ohonynt yn benodiadau mewnol.

Datblygiad staff

Ein staff yw ein hased mwyaf gwerthfawr. Rydym yn cefnogi eu twf parhaus trwy gyfleoedd hyfforddi a datblygu cynhwysfawr, sy’n cyd-fynd â’n hamcanion sefydliadol. Yn ystod 2025-26, roedd ein hyfforddiant ar gyfer yr holl staff yn cynnwys ymarfer gwrth-hilol, y Rheoliadau Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR), ac ymwybyddiaeth o seiberddiogelwch.

Yn ogystal â hyfforddiant ar gyfer y sefydliad cyfan, mae aelodau staff yn gallu gofyn am hyfforddiant penodol yn rhan o’r broses adolygu perfformiad a datblygiad. Mae’r ceisiadau hyn yn cael eu hystyried yn ofalus a'u cefnogi, lle bo’n briodol, i fodloni anghenion unigol a sefydliadol. Yn ystod y flwyddyn, cyflwynwyd 33 o ddigwyddiadau hyfforddi ychwanegol i ymateb i geisiadau a wnaed trwy’r broses adolygu perfformiad a datblygiad ac anghenion hyfforddi a amlygwyd yn ddiweddarach yn y flwyddyn.

Lles staff

Rydym yn parhau i ganolbwyntio ar greu diwylliant gwaith sy’n hyrwyddo iechyd corfforol a meddyliol cadarnhaol, a lles. Mae gan staff fynediad at wasanaeth cymorth cyfrinachol i gyflogeion sy’n cynnig llinell gymorth a chyfres o weminarau ar amrywiaeth o bynciau iechyd a lles. Mae hyn yn ychwanegol at hyb lles penodol sy’n darparu ystod o adnoddau sy’n hyrwyddo iechyd, ffitrwydd, a lles, gan gynnwys ap a gymeradwywyd gan y GIG i atal cyflyrau iechyd meddwl cyffredin, eu canfod yn gynnar, a’u hunanreoli.

Mae ein rhaglen lles staff barhaus yn annog cydweithwyr i gymryd rhan mewn amrywiaeth o weithgareddau a ddyluniwyd i hyrwyddo eu hiechyd corfforol a meddyliol. Mae ein llety swyddfa’n cynnwys ystafell benodol i’r staff, yn ogystal ag ystafell dawel amlbwrpas sy’n cynnig lle tawel a phreifat ar gyfer gweddïo, myfyrio, a gweithgareddau eraill. Mae pedwar swyddog cymorth cyntaf iechyd meddwl o fewn y sefydliad hefyd sydd wedi’u hyfforddi i gynorthwyo eu cydweithwyr.

Cefnogi aelodau

Mae gan aelodau’r Cyngor wybodaeth a phrofiad helaeth ar draws y sector addysg, yn ogystal â phresenoldeb lleyg.

Rydym hefyd yn cynnal ac yn cefnogi cronfa o aelodau annibynnol y panel PiY, aelodau’r Bwrdd Achredu AGA, ac aseswyr y Marc Ansawdd ar gyfer Gwaith Ieuenctid yng Nghymru. Drwy gydol y flwyddyn, rydym wedi cynnal sawl ymarfer recriwtio i sicrhau bod gennym ddigon o aelodau sydd â’r wybodaeth a’r arbenigedd priodol.

Mae’r holl aelodau ac aseswyr yn ymgymryd â hyfforddiant sefydlu cyn dechrau eu rolau ac rydym yn cynnal sesiynau hyfforddi ffurfiol yn rheolaidd drwy gydol y flwyddyn. Mae’r sesiynau hyn yn cynnwys cyfraniad gan amrywiaeth o siaradwyr fel cyrff rheoleiddiol eraill, cynghorwyr cyfreithiol, ac arbenigwyr o fewn meysydd addysgol arbenigol. Anogir aelodau i amlygu unrhyw hyfforddiant ychwanegol y gallwn ei ddarparu i’w cynorthwyo i gyflawni eu rolau.

Diogelwch TG

Mae gennym fecanweithiau cadarn ar waith i sicrhau diogelwch ein rhwydwaith TG a’r data a gedwir ynddo. Adnewyddwyd ein hardystiad Cyber Essentials ym mis Mai 2025, ac rydym yn cynnal gwiriadau cydymffurfio â safonau diogelwch data’r diwydiant cardiau talu bob chwarter. Rydym hefyd wedi darparu hyfforddiant gorfodol ar-lein ar seiberddiogelwch i’r holl staff, ac wedi cynnal profion gwe-rwydo rheolaidd i gynnal ymwybyddiaeth staff o faterion seiber. Ym mis Mawrth 2026, mynychodd y Rheolwr TG a’r uwch dîm rheoli ddigwyddiad ymgysylltu ar gyfer uwch arweinwyr a drefnwyd gan Lywodraeth Cymru i gynorthwyo sefydliadau i ddatblygu aeddfedrwydd eu Cynlluniau Rheoli Seiberddigwyddiad (CIMP). Rydym yn parhau i gymryd camau, a ddechreuodd yn ystod 2024-25, tuag at gyflawni Cyber Essentials Plus, a dechreuwyd gweithio tuag at gyflawni achrediad Lefel Un IASME yn ystod 2025-26.

Diogelu data a Rhyddid Gwybodaeth

Fel sefydliad, rydym yn cynnal trefniadau cadarn ar gyfer llywodraethu gwybodaeth, a gefnogir gan bolisïau a gweithdrefnau sy’n sicrhau y cydymffurfir â deddfwriaeth diogelu data a gofynion Rhyddid Gwybodaeth.

Rydym yn darparu hyfforddiant ar ddiogelu data i’r holl staff ac aelodau. Mae’r hyfforddiant yn cael ei deilwra i adlewyrchu gwahanol ofynion pob rôl ac fe’i hadolygir yn flynyddol.

Yn 2025-26, ymatebom i dri chais am fynediad at ddata gan y testun a 15 o geisiadau rhyddid gwybodaeth.

Y Gymraeg

Rydym yn falch o weithredu fel sefydliad dwyieithog, gan hyrwyddo a chefnogi defnydd o’r Gymraeg yn weithredol. Rydym yn cynnig ein holl wasanaethau i gofrestreion yn Gymraeg a Saesneg ac yn gweithio’n agos gyda Chomisiynydd y Gymraeg i sicrhau y cydymffurfir yn llawn â Safonau’r Gymraeg.

Mae’n ofynnol i CGA gydymffurfio â 148 o Safonau’r Gymraeg, sy’n ymdrin â darparu gwasanaeth, materion gweithredol, llunio polisïau, a chadw cofnodion. Mae pob aelod o staff yn gyfrifol am sicrhau ein bod yn cydymffurfio â’r safonau hyn.

Yn 2025-26, parhaom i gefnogi ac ymgysylltu â Chomisiynydd y Gymraeg, gan ymateb i alwadau am dystiolaeth, mynychu gweminarau a sesiynau gwybodaeth yn rheolaidd, a diweddaru sawl proses fewnol, gan gynnwys ein polisi ar ddefnyddio a hyrwyddo’r Gymraeg yn fewnol.

Ym mis Awst 2025, cyhoeddwyd ein Hadroddiad Monitro Blynyddol ar Safonau’r Gymraeg, sy’n amlinellu ein cydymffurfedd â’r safonau ac yn rhoi gwybodaeth fanwl am ein gwaith i hyrwyddo defnydd o’r Gymraeg ymhlith ein staff, cofrestreion, a rhanddeiliaid eraill.

Cydraddoldeb

Mae hyrwyddo cynwysoldeb, cydraddoldeb, a thegwch yn parhau i fod yn flaenoriaeth allweddol i CGA. Rydym yn hyrwyddo’r egwyddorion hyn o fewn ein sefydliad ac ar draws y gweithlu addysg ehangach yng Nghymru. Fel cyflogwr, rydym wedi ymrwymo i feithrin diwylliant gweithle sy’n gwerthfawrogi amrywiaeth ac yn cyfrannu at greu Cymru decach.

Mae ein Cynllun Cydraddoldeb Strategol 2024-28 yn amlinellu ein hamcanion cydraddoldeb a sut byddwn yn gweithio i hyrwyddo cyfle cyfartal, yn unol â blaenoriaethau cenedlaethol. Mae’r cynllun gweithredu cysylltiedig yn manylu ar sut bydd yr amcanion hyn yn cael eu cyflawni a sut bydd cynnydd yn cael ei fesur.

Ym mis Awst 2025, cyhoeddwyd ein Hadroddiad Blynyddol diweddaraf ar Gydraddoldeb, sy’n manylu ar ein cynnydd yn erbyn ein pum amcan cydraddoldeb. Mae’r adroddiad yn dangos ein hymrwymiad parhaus i ymgorffori cydraddoldeb, amrywiaeth, a chynhwysiant ar draws ein holl feysydd gwaith, a chefnogi’r gweithlu addysg ehangach i wneud yr un peth.

Materion amgylcheddol a chymunedol

Fel sefydliad, rydym yn parhau i ganolbwyntio ar leihau ein heffaith ar yr amgylchedd gymaint â phosibl yn unol â’n dyletswyddau o dan Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016. Ym mis Ionawr 2026, cyhoeddwyd ein Hadroddiad ar y Ddyletswydd Bioamrywiaeth a Chydnerthedd Ecosystemau, a oedd yn ymdrin â’r cyfnod 1 Ionawr 2023 i 31 Rhagfyr 2025. Mae’r adroddiad yn amlinellu sut rydym wedi cyflawni ein cyfrifoldebau statudol, gan amlygu cynnydd mewn meysydd fel hyrwyddo ymwybyddiaeth amgylcheddol ymhlith ein cofrestreion, lleihau allyriadau sy’n gysylltiedig â theithio, gwella ailgylchu, a chefnogi gweithgareddau cadwraeth ymarferol. Rydym hefyd wedi dechrau datblygu ein cynllun gweithredu cyntaf ar fioamrywiaeth a fydd, pan fydd wedi’i gwblhau, yn arwain ein gwaith i gryfhau ein hymagwedd amgylcheddol ymhellach yn ystod y blynyddoedd i ddod.

Ymgynghori â staff a rhanddeiliaid

Staff

Rydym yn cydnabod pwysigrwydd cyfathrebu’n effeithiol â’r holl staff, gan sicrhau eu bod yn cael gwybod am ddatblygiadau mewnol ac allanol. Mae eu safbwyntiau a’u hadborth yn werthfawr ac yn cael eu defnyddio i lywio ein cynllunio ar gyfer y dyfodol. I gefnogi hyn, rydym yn cynnal dau gyfarfod gweithdy staff bob blwyddyn lle mae staff yn trafod ac yn helpu i lywio datblygiad ein cyfres o gynlluniau sefydliadol a thrafod materion perthnasol yn ymwneud â’r gweithle.

Mae ein fforwm cyflogeion yn cyfarfod bob chwarter i drafod amrywiaeth o faterion, gan gynnwys unrhyw bolisïau newydd neu sydd wedi’u hadolygu, y rhaglen les, y Gymraeg yn y gweithle, cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant, iechyd a diogelwch, a’r amgylchedd swyddfa.

Eleni, rydym wedi gwneud cryn gynnydd wrth gryfhau ein dulliau cyfathrebu mewnol trwy ddatblygu cynllun cyfathrebu mewnol ffurfiol, y disgwylir ei weithredu yn 2026-27. Cyfrannodd cyflogeion yn sylweddol at ei greu, gan helpu i ffurfio ei gyfeiriad a’i flaenoriaethau er mwyn sicrhau ei fod yn adlewyrchu anghenion y sefydliad. Mae’r cynllun yn darparu dull strwythuredig a chyson o rannu gwybodaeth ar draws y sefydliad, gan sicrhau bod cydweithwyr yn wybodus, yn ymgysylltiedig, ac yn cael eu cynorthwyo i ddeall blaenoriaethau a datblygiadau allweddol. Mae hefyd yn cefnogi diwylliant sefydliadol mwy cysylltiedig, gan helpu i sicrhau bod staff ar bob lefel yn teimlo’n gysylltiedig a’u bod yn gallu cyfrannu.

Ceisio safbwyntiau rhanddeiliaid

Rydym yn ymgysylltu’n rheolaidd â’n rhanddeiliaid a’n partneriaid yn y sector addysg, gan ddefnyddio amrywiaeth o gyfryngau i ymgysylltu ac ymgynghori ynglŷn â gweithgareddau allweddol. Yn ystod 2025-26, arweiniwyd un ymgynghoriad ffurfiol a oedd yn ceisio safbwyntiau ar ein Cynllun Strategol 2026-29 drafft.

Rydym hefyd wedi ymgysylltu’n eang â chofrestreion a rhanddeiliaid, ar draws pob sector, gan fynychu a chyfrannu at ystod eang o ddigwyddiadau a mentrau a drefnwyd gan eraill ar hyd y flwyddyn.

Edrych tua’r dyfodol

Yn ystod y flwyddyn i ddod, byddwn yn parhau i ychwanegu at ein cynnydd a chyflawni’r blaenoriaethau a amlinellir yn ein Cynllun Strategol 2026-29 newydd. Bydd diogelu’n ganolog i’n gwaith o hyd, ochr yn ochr â’n hymrwymiad i gryfhau ein gwasanaethau, dyfnhau ein hymgysylltiad â’r gweithlu addysg, a sicrhau bod ein systemau a’n prosesau’n aros yn gadarn, yn gynhwysol, ac yn flaengar.

Byddwn yn canolbwyntio ar y meysydd allweddol canlynol:

• parhau i ymgymryd â’n cyfrifoldebau statudol yn effeithiol, yn effeithlon, ac yn gynaliadwy trwy:
  • darparu gwasanaeth cofrestru a rheoleiddio cadarn, sy’n sicrhau mai’r rhai hynny sy’n addas ac yn gymwys i ymarfer yn unig sy’n gallu gwneud hynny
  • gweithio gyda Llywodraeth Cymru i sicrhau model ffioedd cofrestru priodol ar gyfer y dyfodol, sy’n caniatáu i ni aros yn annibynnol ac yn ariannol gynaliadwy
• cynorthwyo cofrestreion i gynnal y Cod, a chyflawni’r safonau proffesiynol uchaf trwy ddarparu a hyrwyddo gwybodaeth ddefnyddiol, adnoddau, a gwasanaethau a ddyluniwyd i gynnig arweiniad a chyfarwyddyd
• cryfhau ymgysylltu â Llywodraeth Cymru yn dilyn etholiadau Senedd 2026
• amlygu i’r llywodraeth ac eraill fod angen cryfhau’r ddeddfwriaeth sy’n sail i’n gwaith er mwyn gwella diogelu, gan gynnwys trwy:
  • sefydlu cymwysterau gofynnol ar gyfer pob categori cofrestru
  • achrediad proffesiynol cymwysterau o’r fath
  • gwarchod y safonau proffesiynol ar gyfer pob grŵp cofrestreion
• ffurfio a dylanwadu ar bolisi addysg yng Nghymru, gan gynnwys rhoi a chyhoeddi cyngor ar addysgu a dysgu, a materion perthnasol yn ymwneud â’n gweithlu cofrestredig
• hyrwyddo gyrfaoedd ym myd addysg trwy ymgymryd â gwaith y tu hwnt i’r hyn a amlinellir yn Neddf Addysg (Cymru) 2014, trwy Addysgwyr Cymru, gan gynnwys gweithgarwch wedi’i dargedu gydag unigolion, sefydliadau partner, a grwpiau cymunedol mewn meysydd blaenoriaeth
• gwella ein gwasanaethau digidol, gan gynnwys lansio cronfa ddata cofrestru wedi’i huwchraddio
• parhau i gynyddu ymwybyddiaeth o’n rôl trwy gryfhau ein cyfathrebu â chofrestreion, rhanddeiliaid, a’r cyhoedd
• cyflawni gwaith a ariennir gan Lywodraeth Cymru yn unol â thargedau a graddfeydd amser cytunedig

Risgiau a heriau allweddol

Mae gennym weithdrefnau cadarn ar waith i reoli risg sefydliadol. Mae ein cofrestr risg yn sicrhau bod meysydd a amlygir yn cael eu harchwilio’n drylwyr a’u hadolygu’n rheolaidd gan reolwyr. Rydym yn darparu gwybodaeth bellach am reoli risg yn ein Datganiad Llywodraethu Blynyddol.

Mae mwyafrif y risgiau yn y gofrestr risg yn rhai parhaus, ond ystyrir bod y canlynol yn arbennig o berthnasol ar gyfer y flwyddyn i ddod.

Model cyllido ar gyfer y dyfodol

Nid yw ein ffioedd cofrestru wedi newid ers i ni gael ein sefydlu yn 2015, ac ers 2008 ar gyfer athrawon ysgol, pan oeddem yn gweithredu fel Cyngor Addysgu Cyffredinol Cymru. A ninnau’n sefydliad sy’n cael ei ariannu gan ffioedd, mae’n bwysig bod lefel ein ffioedd yn parhau i gefnogi darparu gwasanaethau o ansawdd uchel a’n galluogi i gyflawni ein cyfrifoldebau statudol yn effeithiol. Er mwyn helpu i sicrhau bod ein hymagwedd yn aros yn deg ac yn gymesur, rydym yn adolygu’r ffioedd a godir gan reoleiddwyr eraill yng Nghymru, ledled y Deyrnas Unedig, ac yn rhyngwladol yn rheolaidd, ac yn meincnodi yn erbyn arferion rheoleiddiol ehangach.

Ym mis Mawrth 2024, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru na fyddai’n darparu cymhorthdal i gofrestreion tuag at eu ffioedd cofrestru blynyddol ar gyfer 2024/25. Er mwyn osgoi goblygiadau ariannol i’n cofrestreion, cytunodd ein Cyngor i dalu’r cymhorthdal o’n cronfeydd wrth gefn. Yn dilyn cadarnhad y byddai cymhorthdal rhannol yn unig ar gael i gofrestreion ar gyfer 2025-26 a 2026-27, cytunodd y Cyngor unwaith eto i ddefnyddio cronfeydd wrth gefn i dalu’r diffyg canlyniadol.

Yn ystod 2025-26, dechreuwyd trafodaethau cychwynnol â Llywodraeth Cymru ynglŷn ag ymgynghori ar fodelau ffioedd posibl yn y dyfodol. Bydd y trafodaethau hyn yn parhau yn 2026-27 gyda’r nod o gytuno ar fodel ffioedd priodol ar gyfer 2027-28 a thu hwnt.

Cronfa ddata cofrestru

Rydym wrthi’n uwchraddio ein cronfa ddata cofrestru er mwyn darparu system hunanwasanaeth gynhwysfawr ar gyfer cofrestreion, cyflogwyr, a’r cyhoedd. Byddwn yn monitro cynnydd y prosiect hwn yn ofalus i sicrhau nad oes unrhyw darfu ar y gwasanaeth.

Etholiadau’r Senedd

Yn dilyn etholiadau’r Senedd yn 2026, mae’n bosibl y bydd cyfnod addasu wrth i’r llywodraeth newydd sefydlu ei blaenoriaethau a threfnu ei thimau. Byddwn yn ymgysylltu â gweinidogion, cynghorwyr, a swyddogion mewn ffordd ragweithiol er mwyn sicrhau eu bod yn llwyr ddeall ein rôl a’n bod mewn sefyllfa dda i weithio gyda nhw ar flaenoriaethau cenedlaethol sy’n dod i’r amlwg.

Fframwaith llywodraethu

Rydym yn parhau i weithio gyda Llywodraeth Cymru i ddatblygu fframwaith llywodraethu sy’n gymesur â’n cylch gwaith ac yn briodol iddo. Gan fod ein gweithgareddau craidd yn cael eu hariannu trwy ffioedd cofrestru yn hytrach na grant gan y llywodraeth, rydym yn gweithredu o fewn cyfyngiadau ariannol tynn sy’n gofyn am drefniadau llywodraethu ariannol cryf. Felly, mae’n hanfodol bod ein fframwaith llywodraethu’n adlewyrchu natur arbennig ein sefydliad unigryw.

Lisa Winstone
Prif Weithredwr
9 Gorffennaf 2026

Adroddiad atebolrwydd

Adroddiad llywodraethu corfforaethol

Adroddiad y Cyfarwyddwyr

Y Cyngor

Mae gan y Cyngor 14 o aelodau, yn cynnwys saith aelod a benodir gan Weinidogion Cymru o enwebeion sefydliadau fel yr amlinellir yn Atodlen 2 Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg (Aelodaeth a Phenodi) (Cymru) 2014, a saith aelod a benodir yn uniongyrchol gan Weinidogion Cymru. Ymdrinnir â strwythur pwyllgorau a llywodraethu’r Cyngor yn fanylach yn yr adroddiad ar berfformiad.

Yr aelodau yn ystod y cyfnod 1 Ebrill 2025 tan 31 Mawrth 2026 oedd:

• Geraint Williams – Cadeirydd o 1 Rhagfyr 2025
• Eithne Hughes, Cadeirydd tan iddi ymddiswyddo o’r Cyngor ar 30 Tachwedd 2025
• David Edwards
• David Williams
• Gwawr Taylor
• Jane Jenkins
• Karl Jones
• Kathryn Robson
• Kelly Edwards
• Nicola Stubbins
• Sue Walker
• Theresa Evans-Rickards
• tair swydd wag ar 31 Mawrth 2026

Yn ogystal, mae’r Pwyllgor Archwilio a Chraffu yn cynnwys un aelod lleyg (Alison Jarvis).

Uwch swyddogion

Yr uwch swyddogion ar gyfer y cyfnod 1 Ebrill 2025 tan 31 Mawrth 2026 oedd:

• Prif Weithredwr - Hayden Llewellyn (tan 11 Awst 2025)
• Prif Weithredwr Dros Dro – Lisa Winstone (14 Gorffennaf 2025 tan 19 Hydref 2025)
• Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol - Lisa Winstone (fe’i penodwyd yn Brif Weithredwr ar 20 Hydref 2025)
• Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol Dros Dro – Kerry Price (1 Awst 2025 tan 4 Chwefror 2026)
• Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol – Christine Hellings (o 2 Chwefror 2026)
• Cyfarwyddwr Datblygiad Proffesiynol, Achredu a Pholisi - Bethan Holliday-Stacey
• Cyfarwyddwr Rheoleiddio – David Browne

Mae’r Cyngor yn cynnal Cofrestr o Fuddiannau Aelodau, sydd ar gael ar y wefan, sy’n rhoi manylion unrhyw fuddiannau sy’n berthnasol i’w gwaith fel aelod o’r Cyngor, neu a allai fod yn berthnasol i hynny. Mae’n ofynnol i uwch swyddogion beidio â dal unrhyw swydd y cânt gydnabyddiaeth ariannol am ei chyflawni a fyddai’n gwrthdaro â’u dyletswyddau ar gyfer CGA, ac adroddir am unrhyw swyddi di-dâl eraill hefyd. Datgelir manylion trafodion â phartïon cysylltiedig, gan gynnwys aelodau’r Cyngor ac uwch swyddogion, yn nodyn 20 i’r cyfrifon.

Datganiad o gyfrifoldebau’r Cyngor a’r Prif Weithredwr

O dan Baragraff 21 Atodlen 1 Deddf Addysg (Cymru) 2014, mae’n ofynnol i CGA baratoi datganiad o gyfrifon ar gyfer pob blwyddyn ariannol, ar y ffurf a’r sail a nodir yn y Cyfarwyddyd Cyfrifon. Caiff y cyfrifon eu paratoi ar sail croniadau ac mae’n rhaid iddynt roi darlun cywir a theg o sefyllfa CGA ar ddiwedd y flwyddyn a’i incwm a’i wariant, a’i lifoedd arian parod ar gyfer y flwyddyn ariannol.

Wrth baratoi’r cyfrifon, mae’n ofynnol i CGA gydymffurfio â gofynion Llawlyfr Adroddiadau Ariannol y Llywodraeth, ac yn benodol i:

• ddilyn y Cyfarwyddyd Cyfrifon a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru, gan gynnwys y gofynion cyfrifyddu a datgelu perthnasol, a defnyddio polisïau cyfrifyddu addas yn gyson
• gwneud dyfarniadau ac amcangyfrifon ar sail resymol
• datgan a yw’r safonau cyfrifyddu perthnasol fel y’u nodir yn Llawlyfr Adroddiadau Ariannol y Llywodraeth wedi’u dilyn, a datgelu ac esbonio unrhyw wyriad o bwys yn y datganiadau ariannol
• paratoi’r datganiadau ariannol ar sail busnes gweithredol

Mae cyfrifoldebau’r Prif Weithredwr wedi’u hamlinellu yn Rheoli Arian Cyhoeddus Cymru (a gyhoeddir gan Lywodraeth Cymru), ac maen nhw’n cynnwys cyfrifoldeb am y canlynol:

• priodoldeb a rheoleidd-dra’r cyllid cyhoeddus (y mae’r Prif Weithredwr yn atebol amdano)
• cadw cofnodion priodol
• diogelu asedau CGA

Fel Prif Weithredwr, cadarnhaf:

• hyd y gwn i, nad oes unrhyw wybodaeth archwilio berthnasol nad yw archwilwyr CGA yn ymwybodol ohoni
• yr wyf wedi cymryd yr holl gamau gofynnol i ddod i wybod am unrhyw wybodaeth archwilio berthnasol a chadarnhau bod archwilwyr CGA yn ymwybodol o’r wybodaeth honno
• bod yr Adroddiad Blynyddol a’r Cyfrifon hyn yn eu cyfanrwydd yn deg, yn gytbwys ac yn ddealladwy, ac fy mod yn cymryd cyfrifoldeb personol am yr Adroddiad Blynyddol a’r Cyfrifon hyn a’r dyfarniadau gofynnol ar gyfer pennu eu bod yn deg, yn gytbwys ac yn ddealladwy

Datganiad llywodraethu blynyddol

Mae CGA wedi ymrwymo i gyflawni safonau uchel o lywodraethu wrth gyflawni ei amcanion corfforaethol, gan gynnwys rheoli ei adnoddau yn briodol. Mae’r datganiad hwn yn disgrifio’r trefniadau llywodraethu ar gyfer CGA yn 2025-26 a fframwaith risg a rheoli CGA, gan gloi gydag asesiad o’u heffeithiolrwydd yn ystod y flwyddyn.

Ac yntau’n rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol a chorff cyhoeddus, nid yw CGA wedi’i gyfrwymo’n ddeddfwriaethol gan God Llywodraethu Corfforaethol y llywodraeth ganolog, er ei fod yn dewis dilyn llawer o’i egwyddorion i gyfoethogi ei arferion. Yn rhan o’u telerau penodi a’r gyfres ddilynol o weithdrefnau llywodraethu, mae’n ofynnol i aelodau’r Cyngor fabwysiadu egwyddorion Nolan ar gyfer bywyd cyhoeddus trwy God Ymddygiad ac Ymarfer Gorau ar gyfer Aelodau CGA. Dylanwadir ar y Cod hwn gan y Cod Ymddygiad ar gyfer Aelodau Bwrdd Corff Cyhoeddus (a gyhoeddwyd gan swyddfa’r Cabinet yn 2011 ac a adolygwyd yn 2019), y Pwyllgor ar Safonau mewn Bywyd Cyhoeddus (Pwyllgor Nolan) a’r egwyddorion ychwanegol a amlinellir yng Ngorchymyn Ymddygiad Aelodau (Egwyddorion) (Cymru) 2001.

Rôl Cyngor y Gweithlu Addysg

Prif nodau a swyddogaethau CGA yw:

• cyfrannu at wella safonau addysgu ac ansawdd dysgu yng Nghymru
• cynnal a gwella safonau ymddygiad proffesiynol ymhlith athrawon ac eraill sy’n cefnogi dysgu ac addysgu yng Nghymru
• diogelu buddiannau dysgwyr, rhieni/gwarcheidwaid, a’r cyhoedd, a chynnal ffydd a hyder y cyhoedd yn y gweithlu addysg

Fframwaith llywodraethu

Mae’r fframwaith llywodraethu yn cynnwys y systemau a’r prosesau a ddefnyddir i gyflawni ei weithgareddau, ac mae’n seiliedig ar genhadaeth, gweledigaeth, a gwerthoedd CGA. Mae’n galluogi CGA i fonitro a rheoli ei weithrediadau.

Mae Cyngor y Gweithlu Addysg yn gorff corfforaethol, a sefydlwyd gan Ddeddf Addysg (Cymru) 2014 a Rheoliadau amrywiol Llywodraeth Cymru, gan gynnwys Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg (Prif Swyddogaethau) (Cymru) 2015. Mae’n ofynnol i aelodau’r Cyngor (cyfeiriwch at adroddiad y cyfarwyddwyr gydymffurfio â’r Cod Ymddygiad ac Ymarfer Gorau ar gyfer Aelodau.

Mae’r aelodau yn aelodau o un o dri o bwyllgorau sefydlog y Cyngor: y Pwyllgor Gweithredol, y Pwyllgor Cofrestru a Rheoleiddio, a’r Pwyllgor Archwilio a Chraffu. Mae’r Cyngor yn cyfarfod teirgwaith y flwyddyn (er y cynhaliwyd pedwar cyfarfod yn 2025-26 i ystyried eitemau ychwanegol), ac fel arfer bydd pob pwyllgor hefyd yn cyfarfod teirgwaith y flwyddyn, ac adroddir busnes y pwyllgor i gyfarfod nesaf y Cyngor. Yn ogystal, mae’r Cyngor wedi sefydlu Pwyllgor Adolygu Perfformiad, yn cynnwys y Cadeirydd a dau aelod arall, sy’n cytuno ar yr asesiad o berfformiad y Prif Weithredwr, yn cadarnhau dyfarnu unrhyw gynyddran, ac yn gosod yr amcanion ar gyfer y flwyddyn nesaf.

Caiff y fframwaith llywodraethu ei ffurfioli drwy Reolau Sefydlog CGA, sy’n nodi sut mae’r Cyngor a’r Pwyllgorau yn gweithredu. I gefnogi hynny, ceir cyfres o bolisïau a gweithdrefnau sy’n nodi sut mae CGA yn gweithredu a’r broses ar gyfer cyflawni amcanion corfforaethol. Y rhain sy’n ffurfio system reoli fewnol CGA.

Y Cadeirydd sy’n gyfrifol am ddarparu arweinyddiaeth strategol effeithiol ar faterion fel ffurfio strategaeth CGA ar gyfer cyflawni ei ddyletswyddau statudol, annog safonau uchel o briodoldeb, a hybu defnydd effeithlon ac effeithiol o staff ac adnoddau eraill ym mhob rhan o CGA, a sicrhau bod CGA, wrth wneud penderfyniadau, yn rhoi ystyriaeth briodol i’w gyfrifoldebau statudol.

Mae rolau’r aelodau yn strategol ac maent yn cynnwys canolbwyntio ar strategaeth gorfforaethol, amcanion a thargedau strategol allweddol, cymeradwyo dogfennau polisi o bwys, a phenderfyniadau o bwys sy’n ymwneud â defnyddio adnoddau ariannol ac adnoddau eraill. O dan y Rheolau Sefydlog, caiff y Cyngor ddirprwyo cyfrifoldebau am faterion penodol i bwyllgorau’r Cyngor, y Cadeirydd, neu’r Prif Weithredwr. Mae gan aelodau’r Cyngor a swyddogion CGA gyfrifoldebau sy’n ategu ei gilydd o ran ffurfio a gweithredu polisïau CGA.

Mae’r cyfrifoldeb am reolaeth o ddydd i ddydd wedi’i ddirprwyo i’r Prif Weithredwr ac uwch aelodau staff, o fewn fframwaith rheoli strategol clir gan aelodau’r Cyngor. Y Prif Weithredwr sydd â’r cyfrifoldeb, o dan y Cyngor, am brosesau trefnu, rheoli, a staffio cyffredinol CGA, gan gynnwys:

• sicrhau bod CGA yn cydymffurfio â’r holl ddeddfwriaeth berthnasol
• monitro cydymffurfedd â rheoliadau a pholisïau mewnol CGA
• ymddygiad a disgyblaeth staff

Y Prif Weithredwr sy’n gyfrifol am lywodraethu corfforaethol priodol CGA, rheoli ei swyddogion gweithredol yn effeithiol, rheoli ariannol, a chyfathrebu â rhanddeiliaid. Mae’r Prif Weithredwr wedi sefydlu trefniadau dirprwyo os bydd yn absennol a bydd y Cyfarwyddwr Rheoleiddio yn ymgymryd â’r rôl.

Cefnogir y Prif Weithredwr gan yr uwch dîm rheoli, sy’n cynnwys tri chyfarwyddwr fel uwch swyddogion, a restrir yn adroddiad y cyfarwyddwyr. Mae’r Uwch Dîm Rheoli yn cyfarfod yn fisol. Ei gylch gwaith yw cynghori’r Prif Weithredwr ar gynnydd yn unol â’i brif weithgareddau, cadarnhau dyraniad adnoddau, monitro a rheoli cyfrifon rheoli yn seiliedig ar gyllidebau y cytunwyd arnynt, adolygu a diwygio’r gofrestr risg, ac adolygu a chymeradwyo polisïau newydd a diwygiedig sy’n effeithio ar bob agwedd ar weithrediadau CGA.

Yn 2025-26, ymrwymodd CGA i bedwar amcan corfforaethol, sef:

• bod yn rheoleiddiwr proffesiynol, annibynnol effeithiol sy’n gweithio er budd y cyhoedd a meithrin hyder yn y gweithlu addysg
• cefnogi proffesiynoldeb a dysgu, a hyrwyddo gyrfaoedd o fewn y gweithlu addysg
• llywio, ffurfio, a dylanwadu ar bolisi addysgol a cheisio gwella rheoleiddio’r gweithlu addysg yng Nghymru
• bod yn sefydliad effeithlon, cydnerth, a chynaliadwy sy’n cynnig gwerth am arian i gofrestreion

Dehonglir amcanion yn weithgareddau trwy’r Cynllun Strategol tair blynedd a chynlluniau gweithredol blynyddol. Goruchwylir perfformiad gweithredol ac ariannol gan y Pwyllgor Gweithredol trwy adolygiadau chwarterol, sy’n adrodd ar gyflawniadau yn unol ag amcanion ar gyfer y cyfnod adrodd. Cyflawnir atebolrwydd ariannol trwy’r prosesau pennu cyllideb flynyddol, yn seiliedig ar gynlluniau sydd wedi’u cymeradwyo, a chynhyrchir cyfrifon rheoli misol, y mae’r Uwch Dîm Rheoli yn craffu arnynt. Mae fformat y cyfrifon blynyddol wedi’i seilio ar Lawlyfr Adroddiadau Ariannol y Trysorlys. Mae hyn yn sicrhau eglurder ynghylch datgelu perfformiad ariannol. Yna, caiff y cyfrifon hyn, a’r systemau ariannol ategol, eu harchwilio’n allanol, i gadarnhau eu bod yn gywir a’u bod yn cydymffurfio â gofynion datgelu, a rheoleidd-dra trafodion ariannol.

Fframwaith risg a rheoli

Mae’r fframwaith risg a rheoli yn seiliedig ar y polisi rheoli risg, sy’n ffurfio haen allweddol o drefniadau rheoli mewnol a llywodraethu corfforaethol CGA. Mae’r polisi’n ategu’r prif egwyddorion a amlinellir yn Llyfr Oren Trysorlys EM, er nad yw hyn wedi cael ei fabwysiadu’n ffurfiol fel ymagwedd ar gyfer CGA. Mae’r polisi’n cydnabod nad yw’n bosibl dileu pob risg, ond, drwy’r gofrestr risg, mae’n cofnodi’r prosesau a ddefnyddir i leihau risg i lefel dderbyniol. Mae hefyd yn nodi bod yr holl staff yn chwarae rhan mewn nodi risgiau posibl newydd, er mai’r Uwch Dîm Rheoli sy’n gyfrifol am reoli’r risgiau. Mae’r polisi’n cael ei adolygu ddwywaith y flwyddyn, ac fe’i hadolygir nesaf ym mis Gorffennaf 2027.

Mae’r gofrestr risg yn rhoi manylion yr holl fygythiadau allweddol i gyflawni’r amcanion corfforaethol, y cytunwyd arnynt yn y cynllun strategol a’r cynllun gweithredol. Rhoddir sgôr i bob risg allweddol yn seiliedig ar ei heffaith bosibl ar fusnes CGA a’r tebygolrwydd y bydd yn digwydd. Mae’r strategaeth reoli yn cynnwys derbyn, osgoi, lleihau, neu drosglwyddo risgiau mewn ymateb i hynny. Mae camau penodol sy’n ofynnol yn cael eu hamlygu, eu dyrannu i uwch reolwr, a’u gweithredu yn unol â therfynau amser penodol. Mae’r gofrestr risg yn cynnwys gwerthusiad o lefel y ‘risg weddilliol’ ar ôl gweithredu’r dull rheoli. Caiff risgiau agoriadol a gweddilliol eu cynrychioli drwy ddefnyddio system rybuddio goleuadau traffig, ac mae iddynt liw sy’n unol â hynny (coch/melyn/gwyrdd). Ystyriwyd yr holl risgiau yn ystod adolygiad chwarterol yr Uwch Dîm Rheoli.

Ar ddiwedd y flwyddyn, roedd y gofrestr risg yn cynnwys y prif risgiau canlynol: